Duo Reges: constructio interrete.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. An, si id probas, fieri ita posse negas, ut ii, qui virtutis compotes sint, etiam malis quibusdam affecti beati sint? Poterat autem inpune; Quod quidem iam fit etiam in Academia. Propter nos enim illam, non propter eam nosmet ipsos diligimus.

Quod autem principium officii quaerunt, melius quam Pyrrho;

Primum quid tu dicis breve? Tibi hoc incredibile, quod beatissimum. Nunc vero a primo quidem mirabiliter occulta natura est nec perspici nec cognosci potest. Et qui ipsi sibi bellum indixissent, cruciari dies, noctes torqueri vellent, nec vero sese ipsi accusarent ob eam causam, quod se male suis rebus consuluisse dicerent. Quam tu ponis in verbis, ego positam in re putabam. Universa enim illorum ratione cum tota vestra confligendum puto. At certe gravius. Sed ea mala virtuti magnitudine obruebantur. Et ego: Piso, inquam, si est quisquam, qui acute in causis videre soleat quae res agatur. Sed tamen omne, quod de re bona dilucide dicitur, mihi praeclare dici videtur. Voluptatem cum summum bonum diceret, primum in eo ipso parum vidit, deinde hoc quoque alienum;

Huius, Lyco, oratione locuples, rebus ipsis ielunior. Sed erat aequius Triarium aliquid de dissensione nostra iudicare. Ergo ita: non posse honeste vivi, nisi honeste vivatur? An vero, inquit, quisquam potest probare, quod perceptfum, quod. At certe gravius. Qui enim existimabit posse se miserum esse beatus non erit. Cuius quidem, quoniam Stoicus fuit, sententia condemnata mihi videtur esse inanitas ista verborum. Restincta enim sitis stabilitatem voluptatis habet, inquit, illa autem voluptas ipsius restinctionis in motu est. Quae duo sunt, unum facit.

Te ipsum, dignissimum maioribus tuis, voluptasne induxit, ut adolescentulus eriperes P.

Sint modo partes vitae beatae. Non enim in selectione virtus ponenda erat, ut id ipsum, quod erat bonorum ultimum, aliud aliquid adquireret. Tum ille: Tu autem cum ipse tantum librorum habeas, quos hic tandem requiris? Tum ille: Finem, inquit, interrogandi, si videtur, quod quidem ego a principio ita me malle dixeram hoc ipsum providens, dialecticas captiones. Atqui, inquam, Cato, si istud optinueris, traducas me ad te totum licebit. Cum autem assumpta ratío est, tanto in dominatu locatur, ut omnia illa prima naturae hulus tutelae subiciantur. Pudebit te, inquam, illius tabulae, quam Cleanthes sane commode verbis depingere solebat. Quem si tenueris, non modo meum Ciceronem, sed etiam me ipsum abducas licebit. Aliud est enim poëtarum more verba fundere, aliud ea, quae dicas, ratione et arte distinguere. Mihi quidem Homerus huius modi quiddam vidisse videatur in iis, quae de Sirenum cantibus finxerit. Ad eos igitur converte te, quaeso. Tum Piso: Atqui, Cicero, inquit, ista studia, si ad imitandos summos viros spectant, ingeniosorum sunt;

  1. Alia quaedam dicent, credo, magna antiquorum esse peccata, quae ille veri investigandi cupidus nullo modo ferre potuerit.
  2. At hoc in eo M.
  3. Themistocles quidem, cum ei Simonides an quis alius artem memoriae polliceretur, Oblivionis, inquit, mallem.
  4. Ex quo intellegitur officium medium quiddam esse, quod neque in bonis ponatur neque in contrariis.
  5. Nonne videmus quanta perturbatio rerum omnium consequatur, quanta confusio?
  6. Quae cum dixisset paulumque institisset, Quid est?

Quare istam quoque aggredere tractatam praesertim et ab aliis et a te ipso saepe, ut tibi deesse non possit oratio. Sed haec ab Antiocho, familiari nostro, dicuntur multo melius et fortius, quam a Stasea dicebantur. Cum id fugiunt, re eadem defendunt, quae Peripatetici, verba. Nunc haec primum fortasse audientis servire debemus. Et quod est munus, quod opus sapientiae? Haec dicuntur inconstantissime. Dicet pro me ipsa virtus nec dubitabit isti vestro beato M. Itaque ad tempus ad Pisonem omnes. Quamquam ab iis philosophiam et omnes ingenuas disciplinas habemus; A primo, ut opinor, animantium ortu petitur origo summi boni. Minime vero probatur huic disciplinae, de qua loquor, aut iustitiam aut amicitiam propter utilitates adscisci aut probari. Si stante, hoc natura videlicet vult, salvam esse se, quod concedimus;

  1. Quis non odit sordidos, vanos, leves, futtiles?
  2. Illa videamus, quae a te de amicitia dicta sunt.
  3. Quid, quod homines infima fortuna, nulla spe rerum gerendarum, opifices denique delectantur historia?
  4. Facit enim ille duo seiuncta ultima bonorum, quae ut essent vera, coniungi debuerunt;
  5. Ipse Epicurus fortasse redderet, ut Sextus Peducaeus, Sex.
  6. Et hunc idem dico, inquieta sed ad virtutes et ad vitia nihil interesse.

Cur fortior sit, si illud, quod tute concedis, asperum et vix ferendum putabit? Ita fit beatae vitae domina fortuna, quam Epicurus ait exiguam intervenire sapienti. Non elogia monimentorum id significant, velut hoc ad portam: Hunc unum plurimae consentiunt gentes populi primarium fuisse virum. Tubulum fuisse, qua illum, cuius is condemnatus est rogatione, P. Modo etiam paulum ad dexteram de via declinavi, ut ad Pericli sepulcrum accederem. Primum cur ista res digna odio est, nisi quod est turpis? Non semper, inquam; An eum discere ea mavis, quae cum plane perdidiceriti nihil sciat? Luxuriam non reprehendit, modo sit vacua infinita cupiditate et timore.

Cum id quoque, ut cupiebat, audivisset, evelli iussit eam, qua erat transfixus, hastam. Hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere. Erit enim mecum, si tecum erit. Respondebo me non quaerere, inquam, hoc tempore quid virtus efficere possit, sed quid constanter dicatur, quid ipsum a se dissentiat. Me ipsum esse dicerem, inquam, nisi mihi viderer habere bene cognitam voluptatem et satis firme conceptam animo atque comprehensam. Ita fit illa conclusio non solum vera, sed ita perspicua, ut dialectici ne rationem quidem reddi putent oportere: si illud, hoc; Theophrastum tamen adhibeamus ad pleraque, dum modo plus in virtute teneamus, quam ille tenuit, firmitatis et roboris. Gerendus est mos, modo recte sentiat. Negabat igitur ullam esse artem, quae ipsa a se proficisceretur; Itaque primos congressus copulationesque et consuetudinum instituendarum voluntates fieri propter voluptatem; Vives, inquit Aristo, magnifice atque praeclare, quod erit cumque visum ages, numquam angere, numquam cupies, numquam timebis. Ut pompa, ludis atque eius modi spectaculis teneantur ob eamque rem vel famem et sitim perferant?

Obscura, inquit, quaedam esse confiteor, nec tamen ab illis ita dicuntur de industria, sed inest in rebus ipsis obscuritas. Deinde dolorem quem maximum? Voluptatem cum summum bonum diceret, primum in eo ipso parum vidit, deinde hoc quoque alienum; Quae ista amicitia est? Superiores tres erant, quae esse possent, quarum est una sola defensa, eaque vehementer. Nam cum Academicis incerta luctatio est, qui nihil affirmant et quasi desperata cognitione certi id sequi volunt, quodcumque veri simile videatur. Qui haec didicerunt, quae ille contemnit, sic solent: Duo genera cupiditatum, naturales et inanes, naturalium duo, necessariae et non necessariae.

Laboro autem non sine causa;

Cum autem progrediens confirmatur animus, agnoscit ille quidem naturae vim, sed ita, ut progredi possit longius, per se sit tantum inchoata. Quis enim confidit semper sibi illud stabile et firmum permansurum, quod fragile et caducum sit? Sed finge non solum callidum eum, qui aliquid improbe faciat, verum etiam praepotentem, ut M. Est autem etiam actio quaedam corporis, quae motus et status naturae congruentis tenet; Tum mihi Piso: Quid ergo? Nam e quibus locis quasi thesauris argumenta depromerentur, vestri ne suspicati quidem sunt, superiores autem artificio et via tradiderunt. Semper enim ex eo, quod maximas partes continet latissimeque funditur, tota res appellatur. Comprehensum, quod cognitum non habet?

Quid paulo ante, inquit, dixerim nonne meministi, cum omnis dolor detractus esset, variari, non augeri voluptatem? Portenta haec esse dicit, neque ea ratione ullo modo posse vivi; Quantam rem agas, ut Circeis qui habitet totum hunc mundum suum municipium esse existimet? Nihil acciderat ei, quod nollet, nisi quod anulum, quo delectabatur, in mari abiecerat. Ergo id est convenienter naturae vivere, a natura discedere. Quem ad modum quis ambulet, sedeat, qui ductus oris, qui vultus in quoque sit? Fortitudinis quaedam praecepta sunt ac paene leges, quae effeminari virum vetant in dolore. Quando enim Socrates, qui parens philosophiae iure dici potest, quicquam tale fecit?

Beatus sibi videtur esse moriens.

Hoc loco tenere se Triarius non potuit. Polemoni et iam ante Aristoteli ea prima visa sunt, quae paulo ante dixi. Nihil ad rem! Ne sit sane; At ille non pertimuit saneque fidenter: Istis quidem ipsis verbis, inquit; Hoc positum in Phaedro a Platone probavit Epicurus sensitque in omni disputatione id fieri oportere. Voluptatem cum summum bonum diceret, primum in eo ipso parum vidit, deinde hoc quoque alienum;

Neque enim civitas in seditione beata esse potest nec in discordia dominorum domus; Ea possunt paria non esse. Num igitur eum postea censes anxio animo aut sollicito fuisse? Quid de Platone aut de Democrito loquar? Ut pompa, ludis atque eius modi spectaculis teneantur ob eamque rem vel famem et sitim perferant? Quis enim confidit semper sibi illud stabile et firmum permansurum, quod fragile et caducum sit?

Itaque vides, quo modo loquantur, nova verba fingunt, deserunt usitata.

Venit ad extremum; Sin tantum modo ad indicia veteris memoriae cognoscenda, curiosorum.

Verum hoc idem saepe faciamus.

Aliter homines, aliter philosophos loqui putas oportere? Atqui, inquam, Cato, si istud optinueris, traducas me ad te totum licebit. Idne consensisse de Calatino plurimas gentis arbitramur, primarium populi fuisse, quod praestantissimus fuisset in conficiendis voluptatibus? Commoda autem et incommoda in eo genere sunt, quae praeposita et reiecta diximus; Nec vero alia sunt quaerenda contra Carneadeam illam sententiam. Nunc haec primum fortasse audientis servire debemus. Hic si Peripateticus fuisset, permansisset, credo, in sententia, qui dolorem malum dicunt esse, de asperitate autem eius fortiter ferenda praecipiunt eadem, quae Stoici. Quae cum essent dicta, discessimus. Quin etiam ferae, inquit Pacuvius, quíbus abest, ad praécavendum intéllegendi astútia, iniecto terrore mortis horrescunt.

Atqui reperies, inquit, in hoc quidem pertinacem;

Addo etiam illud, multa iam mihi dare signa puerum et pudoris et ingenii, sed aetatem vides. Cuius quidem, quoniam Stoicus fuit, sententia condemnata mihi videtur esse inanitas ista verborum. Temporibus autem quibusdam et aut officiis debitis aut rerum necessitatibus saepe eveniet, ut et voluptates repudiandae sint et molestiae non recusandae.

  1. Atque haec coniunctio confusioque virtutum tamen a philosophis ratione quadam distinguitur.
  2. Illa videamus, quae a te de amicitia dicta sunt.

Tum Quintus: Est plane, Piso, ut dicis, inquit. Hanc se tuus Epicurus omnino ignorare dicit quam aut qualem esse velint qui honestate summum bonum metiantur. Pauca mutat vel plura sane; Nam ista vestra: Si gravis, brevis; Primum non saepe, deinde quae est ista relaxatio, cum et praeteriti doloris memoria recens est et futuri atque inpendentis torquet timor? Non enim quaero quid verum, sed quid cuique dicendum sit. Est enim tanti philosophi tamque nobilis audacter sua decreta defendere. Fadio Gallo, cuius in testamento scriptum esset se ab eo rogatum ut omnis hereditas ad filiam perveniret. An me, inquam, nisi te audire vellem, censes haec dicturum fuisse? Sed ad bona praeterita redeamus.

Nunc haec primum fortasse audientis servire debemus. Fortitudinis quaedam praecepta sunt ac paene leges, quae effeminari virum vetant in dolore. Equidem etiam Epicurum, in physicis quidem, Democriteum puto. Itaque et manendi in vita et migrandi ratio omnis iis rebus, quas supra dixi, metienda. Neque solum ea communia, verum etiam paria esse dixerunt. Nam et complectitur verbis, quod vult, et dicit plane, quod intellegam;

Quamquam non negatis nos intellegere quid sit voluptas, sed quid ille dicat. Sed utrum hortandus es nobis, Luci, inquit, an etiam tua sponte propensus es? Atque adhuc ea dixi, causa cur Zenoni non fuisset, quam ob rem a superiorum auctoritate discederet. Stoici scilicet. Ergo infelix una molestia, fellx rursus, cum is ipse anulus in praecordiis piscis inventus est? Nec vero sum nescius esse utilitatem in historia, non modo voluptatem. Atque ab his initiis profecti omnium virtutum et originem et progressionem persecuti sunt. Sed quamquam negant nec virtutes nec vitia crescere, tamen utrumque eorum fundi quodam modo et quasi dilatari putant. Inquit, cum ego te hac nova lege videam eodem die accusatori responderet tribus horis perorare, in hac me causa tempus dilaturum putas? Age sane, inquam. Negare non possum.

Atque ab his initiis profecti omnium virtutum et originem et progressionem persecuti sunt. An me, inquis, tam amentem putas, ut apud imperitos isto modo loquar? Res tota, Torquate, non doctorum hominum, velle post mortem epulis celebrari memoriam sui nominis. Sed quanta sit alias, nunc tantum possitne esse tanta. Sed ad bona praeterita redeamus. Quod autem magnum dolorem brevem, longinquum levem esse dicitis, id non intellego quale sit. Quis negat? Illa argumenta propria videamus, cur omnia sint paria peccata. Atque ita re simpliciter primo collocata reliqua subtilius persequentes corporis bona facilem quandam rationem habere censebant; At negat Epicurus-hoc enim vestrum lumen estquemquam, qui honeste non vivat, iucunde posse vivere. Si enim sapiens aliquis miser esse possit, ne ego istam gloriosam memorabilemque virtutem non magno aestimandam putem. Illud quaero, quid ei, qui in voluptate summum bonum ponat, consentaneum sit dicere.

At quanta conantur! Mundum hunc omnem oppidum esse nostrum! Incendi igitur eos, qui audiunt, vides. Naturales divitias dixit parabiles esse, quod parvo esset natura contenta. Non est ista, inquam, Piso, magna dissensio. Eiuro, inquit adridens, iniquum, hac quidem de re; Idem fecisset Epicurus, si sententiam hanc, quae nunc Hieronymi est, coniunxisset cum Aristippi vetere sententia. Qui enim existimabit posse se miserum esse beatus non erit. Princeps huius civitatis Phalereus Demetrius cum patria pulsus esset iniuria, ad Ptolomaeum se regem Alexandream contulit. Animi enim quoque dolores percipiet omnibus partibus maiores quam corporis. Perturbationes autem nulla naturae vi commoventur, omniaque ea sunt opiniones ac iudicia levitatis. Stoici autem, quod finem bonorum in una virtute ponunt, similes sunt illorum; Neque enim civitas in seditione beata esse potest nec in discordia dominorum domus; Sin te auctoritas commovebat, nobisne omnibus et Platoni ipsi nescio quem illum anteponebas?