Vitae autem degendae ratio maxime quidem illis placuit quieta.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Nam de isto magna dissensio est. Semper enim ex eo, quod maximas partes continet latissimeque funditur, tota res appellatur. Duo Reges: constructio interrete.

Quo minus animus a se ipse dissidens secumque discordans gustare partem ullam liquidae voluptatis et liberae potest. Mihi quidem Homerus huius modi quiddam vidisse videatur in iis, quae de Sirenum cantibus finxerit. Itaque non discedit ab eorum curatione, quibus praeposita vitam omnem debet gubernare, ut mirari satis istorum inconstantiam non possim. Tu autem inter haec tantam multitudinem hominum interiectam non vides nec laetantium nec dolentium? Tum ille: Ain tandem? Dolor ergo, id est summum malum, metuetur semper, etiamsi non aderit; Facile pateremur, qui etiam nunc agendi aliquid discendique causa prope contra naturam vígillas suscipere soleamus.

Erit enim mecum, si tecum erit. Neque enim civitas in seditione beata esse potest nec in discordia dominorum domus; Quis non odit sordidos, vanos, leves, futtiles? Eaedem res maneant alio modo. Multa sunt dicta ab antiquis de contemnendis ac despiciendis rebus humanis; Quis est enim aut quotus quisque, cui, mora cum adpropinquet, non refugiat timido sanguen átque exalbescát metu? Critolaus imitari voluit antiquos, et quidem est gravitate proximus, et redundat oratio, ac tamen is quidem in patriis institutis manet. Fortasse id optimum, sed ubi illud: Plus semper voluptatis?

Quaesita enim virtus est, non quae relinqueret naturam, sed quae tueretur.

Sed emolumenta communia esse dicuntur, recte autem facta et peccata non habentur communia. Nec vero intermittunt aut admirationem earum rerum, quae sunt ab antiquis repertae, aut investigationem novarum. Virtutis enim beataeque vitae, quae duo maxime expetenda sunt, serius lumen apparet, multo etiam serius, ut plane qualia sint intellegantur. Ita enim se Athenis collocavit, ut sit paene unus ex Atticis, ut id etiam cognomen videatur habiturus. Tum ille: Tu autem cum ipse tantum librorum habeas, quos hic tandem requiris? Ne tum quidem te respicies et cogitabis sibi quemque natum esse et suis voluptatibus? Utram tandem linguam nescio? Itaque primos congressus copulationesque et consuetudinum instituendarum voluntates fieri propter voluptatem; Nec vero alia sunt quaerenda contra Carneadeam illam sententiam. Vobis autem, quibus nihil est aliud propositum nisi rectum atque honestum, unde officii, unde agendi principlum nascatur non reperietis.

Age sane, inquam. Ita fit, ut duo genera propter se expetendorum reperiantur, unum, quod est in iis, in quibus completar illud extremum, quae sunt aut animi aut corporis; Ita prorsus, inquam; Cum autem venissemus in Academiae non sine causa nobilitata spatia, solitudo erat ea, quam volueramus. Ita nemo beato beatior. In motu et in statu corporis nihil inest, quod animadvertendum esse ipsa natura iudicet? Quonam, inquit, modo? Quod quidem iam fit etiam in Academia. Et si turpitudinem fugimus in statu et motu corporis, quid est cur pulchritudinem non sequamur?

Sed tamen est aliquid, quod nobis non liceat, liceat illis. Quem quidem vos, cum improbis poenam proponitis, inpetibilem facitis, cum sapientem semper boni plus habere vultis, tolerabilem. Scientiam pollicentur, quam non erat mirum sapientiae cupido patria esse cariorem. Quae cum essent dicta, discessimus. Quare, quoniam de primis naturae commodis satis dietum est nunc de maioribus consequentibusque videamus. Rhetorice igitur, inquam, nos mavis quam dialectice disputare?

Quid enim me prohiberet Epicureum esse, si probarem, quae ille diceret?

Quod mihi quidem visus est, cum sciret, velle tamen confitentem audire Torquatum. In voluptate corporis-addam, si vis, animi, dum ea ipsa, ut vultis, sit e corpore-situm est vivere beate.

Nunc agendum est subtilius. Ratio quidem vestra sic cogit. Sit hoc ultimum bonorum, quod nunc a me defenditur; Quia nec honesto quic quam honestius nec turpi turpius. Tria genera bonorum; Primum cur ista res digna odio est, nisi quod est turpis?

  1. Hi curatione adhibita levantur in dies, valet alter plus cotidie, alter videt.
  2. Et hunc idem dico, inquieta sed ad virtutes et ad vitia nihil interesse.

Iam contemni non poteris. Concede nihil esse bonum, nisi quod bonestum sit: concedendum est in virtute esse positam beatam vitam vide rursus retro: dato hoc dandum erit illud. At quanta conantur! Mundum hunc omnem oppidum esse nostrum! Incendi igitur eos, qui audiunt, vides. Haec videlicet est correctio philosophiae veteris et emendatio, quae omnino aditum habere nullum potest in urbem, in forum, in curiam. Quam nemo umquam voluptatem appellavit, appellat; Itaque ne iustitiam quidem recte quis dixerit per se ipsam optabilem, sed quia iucunditatis vel plurimum afferat. Aliter enim nosmet ipsos nosse non possumus. Si ad corpus pertinentibus, rationes tuas te video compensare cum istis doloribus, non memoriam corpore perceptarum voluptatum;

Tum Triarius: Posthac quidem, inquit, audacius.

Aliud igitur esse censet gaudere, aliud non dolere. In schola desinis. Poterat autem inpune; Non est igitur voluptas bonum. Amicitiae vero locus ubi esse potest aut quis amicus esse cuiquam, quem non ipsum amet propter ipsum? Ego autem tibi, Piso, assentior usu hoc venire, ut acrius aliquanto et attentius de claris viris locorum admonitu cogitemus. Fieri, inquam, Triari, nullo pacto potest, ut non dicas, quid non probes eius, a quo dissentias. Non est enim vitium in oratione solum, sed etiam in moribus.

Sit enim idem caecus, debilis. Quis autem honesta in familia institutus et educatus ingenue non ipsa turpitudine, etiamsi eum laesura non sit, offenditur? Itaque nostrum est-quod nostrum dico, artis est-ad ea principia, quae accepimus. Cum autem progrediens confirmatur animus, agnoscit ille quidem naturae vim, sed ita, ut progredi possit longius, per se sit tantum inchoata.

Stoici autem, quod finem bonorum in una virtute ponunt, similes sunt illorum; Tum Piso: Atqui, Cicero, inquit, ista studia, si ad imitandos summos viros spectant, ingeniosorum sunt; Non enim in selectione virtus ponenda erat, ut id ipsum, quod erat bonorum ultimum, aliud aliquid adquireret. Quid ergo attinet dicere: Nihil haberem, quod reprehenderem, si finitas cupiditates haberent? Completur enim et ex eo genere vitae, quod virtute fruitur, et ex iis rebus, quae sunt secundum naturam neque sunt in nostra potestate. Ut nemo dubitet, eorum omnia officia quo spectare, quid sequi, quid fugere debeant? Quia dolori non voluptas contraria est, sed doloris privatio. Quid affers, cur Thorius, cur Caius Postumius, cur omnium horum magister, Orata, non iucundissime vixerit?

Possumusne ergo in vita summum bonum dicere, cum id ne in cena quidem posse videamur? Levatio igitur vitiorum magna fit in iis, qui habent ad virtutem progressionis aliquantum. Parvi enim primo ortu sic iacent, tamquam omnino sine animo sint. Sed ea mala virtuti magnitudine obruebantur. Quis non odit sordidos, vanos, leves, futtiles? Illi enim inter se dissentiunt. Quo minus animus a se ipse dissidens secumque discordans gustare partem ullam liquidae voluptatis et liberae potest. Odium autem et invidiam facile vitabis.

  1. Nobis Heracleotes ille Dionysius flagitiose descivisse videtur a Stoicis propter oculorum dolorem.
  2. Callipho ad virtutem nihil adiunxit nisi voluptatem, Diodorus vacuitatem doloris.
  3. Perge porro;
  4. Quo invento omnis ab eo quasi capite de summo bono et malo disputatio ducitur.
  5. Mihi quidem Homerus huius modi quiddam vidisse videatur in iis, quae de Sirenum cantibus finxerit.
  6. Qua igitur re ab deo vincitur, si aeternitate non vincitur?

Sed quoniam et advesperascit et mihi ad villam revertendum est, nunc quidem hactenus; Equidem in omnibus istis conclusionibus hoc putarem philosophia nobisque dignum, et maxime, cum summum bonum quaereremus, vitam nostram, consilia, voluntates, non verba corrigi. Hinc ceteri particulas arripere conati suam quisque videro voluit afferre sententiam. At enim iam dicitis virtutem non posse constitui, si ea, quae extra virtutem sint, ad beate vivendum pertineant. Beatus sibi videtur esse moriens. Sed residamus, inquit, si placet. -, sed ut hoc iudicaremus, non esse in iis partem maximam positam beate aut secus vivendi. Quare conare, quaeso. Sed quid minus probandum quam esse aliquem beatum nec satis beatum? Nam si amitti vita beata potest, beata esse non potest. Vide ne ista sint Manliana vestra aut maiora etiam, si imperes quod facere non possim.

Quis istud possit, inquit, negare? Deinde concludebas summum malum esse dolorem, summum bonum voluptatem! Lucius Thorius Balbus fuit, Lanuvinus, quem meminisse tu non potes. Sin laboramus, quis est, qui alienae modum statuat industriae? Fortitudinis quaedam praecepta sunt ac paene leges, quae effeminari virum vetant in dolore. Nam prius a se poterit quisque discedere quam appetitum earum rerum, quae sibi conducant, amittere. Praeclare Laelius, et recte sofñw, illudque vere: O Publi, o gurges, Galloni! es homo miser, inquit. Huius ego nunc auctoritatem sequens idem faciam. Huic ego, si negaret quicquam interesse ad beate vivendum quali uteretur victu, concederem, laudarem etiam; Expectoque quid ad id, quod quaerebam, respondeas. Te autem hortamur omnes, currentem quidem, ut spero, ut eos, quos novisse vis, imitari etiam velis. Quid de Pythagora? Levatio igitur vitiorum magna fit in iis, qui habent ad virtutem progressionis aliquantum.

Huc et illuc, Torquate, vos versetis licet, nihil in hac praeclara epistula scriptum ab Epicuro congruens et conveniens decretis eius reperietis. Qui cum praetor quaestionem inter sicarios exercuisset, ita aperte cepit pecunias ob rem iudicandam, ut anno proximo P. Praeclarae mortes sunt imperatoriae; Non semper, inquam; Quo invento omnis ab eo quasi capite de summo bono et malo disputatio ducitur. Sin kakan malitiam dixisses, ad aliud nos unum certum vitium consuetudo Latina traduceret. Piso igitur hoc modo, vir optimus tuique, ut scis, amantissimus. Non igitur de improbo, sed de callido improbo quaerimus, qualis Q.

Omnes enim iucundum motum, quo sensus hilaretur. Verum hoc idem saepe faciamus. Ergo omni animali illud, quod appetiti positum est in eo, quod naturae est accommodatum. Quid, si non sensus modo ei sit datus, verum etiam animus hominis?

  1. Habent enim et bene longam et satis litigiosam disputationem.
  2. Deinde prima illa, quae in congressu solemus: Quid tu, inquit, huc?
  3. Hoc est non dividere, sed frangere.
  4. Itaque ne iustitiam quidem recte quis dixerit per se ipsam optabilem, sed quia iucunditatis vel plurimum afferat.

Innumerabilia dici possunt in hanc sententiam, sed non necesse est. Quod ea non occurrentia fingunt, vincunt Aristonem; Utilitatis causa amicitia est quaesita. Satis est tibi in te, satis in legibus, satis in mediocribus amicitiis praesidii. Est autem etiam actio quaedam corporis, quae motus et status naturae congruentis tenet; Egone non intellego, quid sit don Graece, Latine voluptas? Hic quoque suus est de summoque bono dissentiens dici vere Peripateticus non potest. Negare non possum.

Non enim, si omnia non sequebatur, idcirco non erat ortus illinc.

Qui si ea, quae dicit, ita sentiret, ut verba significant, quid inter eum et vel Pyrrhonem vel Aristonem interesset? Itaque non discedit ab eorum curatione, quibus praeposita vitam omnem debet gubernare, ut mirari satis istorum inconstantiam non possim. Sic enim maiores nostri labores non fugiendos tristissimo tamen verbo aerumnas etiam in deo nominaverunt. Nec vero hoc oratione solum, sed multo magis vita et factis et moribus comprobavit. Ita, quem ad modum in senatu semper est aliquis, qui interpretem postulet, sic, isti nobis cum interprete audiendi sunt. Hoc loco tenere se Triarius non potuit.

Qua exposita scire cupio quae causa sit, cur Zeno ab hac antiqua constitutione desciverit, quidnam horum ab eo non sit probatum; Cum autem progrediens confirmatur animus, agnoscit ille quidem naturae vim, sed ita, ut progredi possit longius, per se sit tantum inchoata. Quos nisi redarguimus, omnis virtus, omne decus, omnis vera laus deserenda est. At ego quem huic anteponam non audeo dicere; Quo studio Aristophanem putamus aetatem in litteris duxisse? Cum sciret confestim esse moriendum eamque mortem ardentiore studio peteret, quam Epicurus voluptatem petendam putat. Dolere malum est: in crucem qui agitur, beatus esse non potest. Qui non moveatur et offensione turpitudinis et comprobatione honestatis? Quis enim redargueret? Quando enim Socrates, qui parens philosophiae iure dici potest, quicquam tale fecit?