Huius, Lyco, oratione locuples, rebus ipsis ielunior.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Atque ab his initiis profecti omnium virtutum et originem et progressionem persecuti sunt. Verum tamen cum de rebus grandioribus dicas, ipsae res verba rapiunt; Etenim nec iustitia nec amicitia esse omnino poterunt, nisi ipsae per se expetuntur. Iudicia rerum in sensibus ponit, quibus si semel aliquid falsi pro vero probatum sit, sublatum esse omne iudicium veri et falsi putat. Duo Reges: constructio interrete. Omnia contraria, quos etiam insanos esse vultis. Eorum enim est haec querela, qui sibi cari sunt seseque diligunt. Nam Pyrrho, Aristo, Erillus iam diu abiecti.

Nam diligi et carum esse iucundum est propterea, quia tutiorem vitam et voluptatem pleniorem efficit. Quod autem satis est, eo quicquid accessit, nimium est; Idque testamento cavebit is, qui nobis quasi oraculum ediderit nihil post mortem ad nos pertinere? Res enim se praeclare habebat, et quidem in utraque parte. Idem etiam dolorem saepe perpetiuntur, ne, si id non faciant, incidant in maiorem. Septem autem illi non suo, sed populorum suffragio omnium nominati sunt. Itaque homo in primis ingenuus et gravis, dignus illa familiaritate Scipionis et Laelii, Panaetius, cum ad Q. Hoc autem tempore, etsi multa in omni parte Athenarum sunt in ipsis locis indicia summorum virorum, tamen ego illa moveor exhedra. Apud ceteros autem philosophos, qui quaesivit aliquid, tacet; Quaero igitur, quo modo hae tantae commendationes a natura profectae subito a sapientia relictae sint.

Graece donan, Latine voluptatem vocant. Ille incendat? Cupit enim dícere nihil posse ad beatam vitam deesse sapienti. Aliter enim nosmet ipsos nosse non possumus. Cur fortior sit, si illud, quod tute concedis, asperum et vix ferendum putabit? Idem fecisset Epicurus, si sententiam hanc, quae nunc Hieronymi est, coniunxisset cum Aristippi vetere sententia.

Si enim, ut mihi quidem videtur, non explet bona naturae voluptas, iure praetermissa est; Sit enim idem caecus, debilis.

Vitiosum est enim in dividendo partem in genere numerare. Illa autem, morbum, egestatem, dolorem, non appello m a l a, sed, si libet, r e i e c t a n e a. Non est igitur summum malum dolor. Fortasse id optimum, sed ubi illud: Plus semper voluptatis? Tum Torquatus: Prorsus, inquit, assentior; Invidiosum nomen est, infame, suspectum. Inquit, cum ego te hac nova lege videam eodem die accusatori responderet tribus horis perorare, in hac me causa tempus dilaturum putas? Nam et ille apud Trabeam voluptatem animi nimiam laetitiam dicit eandem, quam ille Caecilianus, qui omnibus laetitiis laetum esse se narrat.

An tu me de L.

Sequitur disserendi ratio cognitioque naturae; Atqui, inquam, Cato, si istud optinueris, traducas me ad te totum licebit. Quam quidem certationem homo et acutus et diligens, Chrysippus, non contemnit totumque discrimen summi boni in earum comparatione positum putat. Quae qui non vident, nihil umquam magnum ac cognitione dignum amaverunt. De malis autem et bonis ab iis animalibus, quae nondum depravata sint, ait optime iudicari. Nam, ut saepe iam dixi, in infirma aetate inbecillaque mente vis naturae quasi per caliginem cernitur; Si vero id etiam explanare velles apertiusque diceres nihil eum fecisse nisi voluptatis causa, quo modo eum tandem laturum fuisse existimas? Huius, Lyco, oratione locuples, rebus ipsis ielunior. Scrupulum, inquam, abeunti;

Vide, ne etiam menses! nisi forte eum dicis, qui, simul atque arripuit, interficit. Quaero igitur, quo modo hae tantae commendationes a natura profectae subito a sapientia relictae sint. Nam aliquando posse recte fieri dicunt nulla expectata nec quaesita voluptate. Illud mihi a te nimium festinanter dictum videtur, sapientis omnis esse semper beatos; Quare obscurentur etiam haec, quae secundum naturam esse dicimus, in vita beata;

Ergo adhuc, quantum equidem intellego, causa non videtur fuisse mutandi nominis. Quid, si reviviscant Platonis illi et deinceps qui eorum auditores fuerunt, et tecum ita loquantur? Illa sunt similia: hebes acies est cuipiam oculorum, corpore alius senescit; Sin te auctoritas commovebat, nobisne omnibus et Platoni ipsi nescio quem illum anteponebas? Quia nec honesto quic quam honestius nec turpi turpius. Idem fecisset Epicurus, si sententiam hanc, quae nunc Hieronymi est, coniunxisset cum Aristippi vetere sententia. Scientiam pollicentur, quam non erat mirum sapientiae cupido patria esse cariorem.

Eorum enim omnium multa praetermittentium, dum eligant aliquid, quod sequantur, quasi curta sententia; Itaque his sapiens semper vacabit. Quid enim me prohiberet Epicureum esse, si probarem, quae ille diceret? Dempta enim aeternitate nihilo beatior Iuppiter quam Epicurus; At modo dixeras nihil in istis rebus esse, quod interesset. Sed quid attinet de rebus tam apertis plura requirere? Partim cursu et peragratione laetantur, congregatione aliae coetum quodam modo civitatis imitantur; Quae in controversiam veniunt, de iis, si placet, disseramus. Si de re disceptari oportet, nulla mihi tecum, Cato, potest esse dissensio. Qui enim voluptatem ipsam contemnunt, iis licet dicere se acupenserem maenae non anteponere. Atque adhuc ea dixi, causa cur Zenoni non fuisset, quam ob rem a superiorum auctoritate discederet. Ut pulsi recurrant?

Maximus dolor, inquit, brevis est. Omnis enim est natura diligens sui. Nam neque virtute retinetur ille in vita, nec iis, qui sine virtute sunt, mors est oppetenda. Roges enim Aristonem, bonane ei videantur haec: vacuitas doloris, divitiae, valitudo; Ab hoc autem quaedam non melius quam veteres, quaedam omnino relicta. Facile pateremur, qui etiam nunc agendi aliquid discendique causa prope contra naturam vígillas suscipere soleamus. Summus dolor plures dies manere non potest? In quibus doctissimi illi veteres inesse quiddam caeleste et divinum putaverunt.

  1. Homines optimi non intellegunt totam rationem everti, si ita res se habeat.
  2. Id et fieri posse et saepe esse factum et ad voluptates percipiendas maxime pertinere.
  3. Aliter enim nosmet ipsos nosse non possumus.
  4. Sin te auctoritas commovebat, nobisne omnibus et Platoni ipsi nescio quem illum anteponebas?
  1. Atque his de rebus et splendida est eorum et illustris oratio.
  2. Sin tantum modo ad indicia veteris memoriae cognoscenda, curiosorum.
  3. Atqui iste locus est, Piso, tibi etiam atque etiam confirmandus, inquam;

Nos quidem Virtutes sic natae sumus, ut tibi serviremus, aliud negotii nihil habemus. Theophrastus mediocriterne delectat, cum tractat locos ab Aristotele ante tractatos? Ita nemo beato beatior. Temporibus autem quibusdam et aut officiis debitis aut rerum necessitatibus saepe eveniet, ut et voluptates repudiandae sint et molestiae non recusandae. Ut alios omittam, hunc appello, quem ille unum secutus est. Iis igitur est difficilius satis facere, qui se Latina scripta dicunt contemnere. Deinde disputat, quod cuiusque generis animantium statui deceat extremum. Primum in nostrane potestate est, quid meminerimus? Parvi enim primo ortu sic iacent, tamquam omnino sine animo sint. Tu autem negas fortem esse quemquam posse, qui dolorem malum putet.

Idem etiam dolorem saepe perpetiuntur, ne, si id non faciant, incidant in maiorem. Quid est igitur, inquit, quod requiras? Septem autem illi non suo, sed populorum suffragio omnium nominati sunt. Cuius quidem, quoniam Stoicus fuit, sententia condemnata mihi videtur esse inanitas ista verborum. Audax negotium, dicerem impudens, nisi hoc institutum postea translatum ad philosophos nostros esset. Sed nimis multa. Tertium autem omnibus aut maximis rebus iis, quae secundum naturam sint, fruentem vivere. Hic Speusippus, hic Xenocrates, hic eius auditor Polemo, cuius illa ipsa sessio fuit, quam videmus.

Tum mihi Piso: Quid ergo? Sit, inquam, tam facilis, quam vultis, comparatio voluptatis, quid de dolore dicemus? Est enim perspicuum nullam artem ipsam in se versari, sed esse aliud artem ipsam, aliud quod propositum sit arti. Et summatim quidem haec erant de corpore animoque dicenda, quibus quasi informatum est quid hominis natura postulet. Isto modo ne improbos quidem, si essent boni viri. Cave putes quicquam esse verius. Iam illud quale tandem est, bona praeterita non effluere sapienti, mala meminisse non oportere? Nam et complectitur verbis, quod vult, et dicit plane, quod intellegam; Quamquam tu hanc copiosiorem etiam soles dicere. Summus dolor plures dies manere non potest?

Et quod est munus, quod opus sapientiae? Erillus autem ad scientiam omnia revocans unum quoddam bonum vidit, sed nec optimum nec quo vita gubernari possit. Tu autem, si tibi illa probabantur, cur non propriis verbis ea tenebas? Is ita vivebat, ut nulla tam exquisita posset inveniri voluptas, qua non abundaret. Praeterea et appetendi et refugiendi et omnino rerum gerendarum initia proficiscuntur aut a voluptate aut a dolore. Id enim ille summum bonum eu)qumi/an et saepe a)qambi/an appellat, id est animum terrore liberum. Consequens enim est et post oritur, ut dixi. Quibus natura iure responderit non esse verum aliunde finem beate vivendi, a se principia rei gerendae peti; Quod quidem iam fit etiam in Academia. Licet hic rursus ea commemores, quae optimis verbis ab Epicuro de laude amicitiae dicta sunt.

Quare attende, quaeso. Restant Stoici, qui cum a Peripateticis et Academicis omnia transtulissent, nominibus aliis easdem res secuti sunt. Quid, de quo nulla dissensio est? Similiter sensus, cum accessit ad naturam, tuetur illam quidem, sed etiam se tuetur; Dic in quovis conventu te omnia facere, ne doleas. Epicurus autem cum in prima commendatione voluptatem dixisset, si eam, quam Aristippus, idem tenere debuit ultimum bonorum, quod ille; Varietates autem iniurasque fortunae facile veteres philosophorum praeceptis instituta vita superabat. Quasi ego id curem, quid ille aiat aut neget. Si enim Zenoni licuit, cum rem aliquam invenisset inusitatam, inauditum quoque ei rei nomen inponere, cur non liceat Catoni?

  1. Aliter enim nosmet ipsos nosse non possumus.
  2. Perturbationes autem nulla naturae vi commoventur, omniaque ea sunt opiniones ac iudicia levitatis.
  3. Quamquam id quidem licebit iis existimare, qui legerint.
  4. Nam quid possumus facere melius?

Tibi hoc incredibile, quod beatissimum. Quid ergo aliud intellegetur nisi uti ne quae pars naturae neglegatur? Sin dicit obscurari quaedam nec apparere, quia valde parva sint, nos quoque concedimus; Partim cursu et peragratione laetantur, congregatione aliae coetum quodam modo civitatis imitantur; Eorum enim est haec querela, qui sibi cari sunt seseque diligunt. Nam diligi et carum esse iucundum est propterea, quia tutiorem vitam et voluptatem pleniorem efficit.

Illud dico, ea, quae dicat, praeclare inter se cohaerere.

Eam tum adesse, cum dolor omnis absit; Itaque homo in primis ingenuus et gravis, dignus illa familiaritate Scipionis et Laelii, Panaetius, cum ad Q. Consequatur summas voluptates non modo parvo, sed per me nihilo, si potest; Ergo in bestiis erunt secreta e voluptate humanarum quaedam simulacra virtutum, in ipsis hominibus virtus nisi voluptatis causa nulla erit? Non est ista, inquam, Piso, magna dissensio. Et quidem, Cato, hanc totam copiam iam Lucullo nostro notam esse oportebit; Vides igitur te aut ea sumere, quae non concedantur, aut ea, quae etiam concessa te nihil iuvent. Cur ipse Pythagoras et Aegyptum lustravit et Persarum magos adiit? Inde sermone vario sex illa a Dipylo stadia confecimus. Etsi ea quidem, quae adhuc dixisti, quamvis ad aetatem recte isto modo dicerentur.

Qualis ista philosophia est, quae non interitum afferat pravitatis, sed sit contenta mediocritate vitiorum? Ita prorsus, inquam; Satis est ad hoc responsum. Quantum Aristoxeni ingenium consumptum videmus in musicis? Parvi enim primo ortu sic iacent, tamquam omnino sine animo sint. Quod quidem iam fit etiam in Academia.

Ne amores quidem sanctos a sapiente alienos esse arbitrantur.

Zenonis est, inquam, hoc Stoici. Expectoque quid ad id, quod quaerebam, respondeas. Legimus tamen Diogenem, Antipatrum, Mnesarchum, Panaetium, multos alios in primisque familiarem nostrum Posidonium. Nos commodius agimus. Nam si dicent ab illis has res esse tractatas, ne ipsos quidem Graecos est cur tam multos legant, quam legendi sunt. In his igitur partibus duabus nihil erat, quod Zeno commutare gestiret. Numquam hoc ita defendit Epicurus neque Metrodorus aut quisquam eorum, qui aut saperet aliquid aut ista didicisset.

Theophrastum tamen adhibeamus ad pleraque, dum modo plus in virtute teneamus, quam ille tenuit, firmitatis et roboris. Num igitur dubium est, quin, si in re ipsa nihil peccatur a superioribus, verbis illi commodius utantur? At eum nihili facit; Et quod est munus, quod opus sapientiae? Nec enim ignoras his istud honestum non summum modo, sed etiam, ut tu vis, solum bonum videri. Non enim iam stirpis bonum quaeret, sed animalis. Itaque contra est, ac dicitis; Aeque enim contingit omnibus fidibus, ut incontentae sint. Septem autem illi non suo, sed populorum suffragio omnium nominati sunt. Similiter sensus, cum accessit ad naturam, tuetur illam quidem, sed etiam se tuetur; Aut, Pylades cum sis, dices te esse Orestem, ut moriare pro amico? Claudii libidini, qui tum erat summo ne imperio, dederetur.