Haec quo modo conveniant, non sane intellego.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Haec bene dicuntur, nec ego repugno, sed inter sese ipsa pugnant. Quae quidem vel cum periculo est quaerenda vobis; Sed est forma eius disciplinae, sicut fere ceterarum, triplex: una pars est naturae, disserendi altera, vivendi tertia. Duo Reges: constructio interrete. Nulla profecto est, quin suam vim retineat a primo ad extremum. Quid, si reviviscant Platonis illi et deinceps qui eorum auditores fuerunt, et tecum ita loquantur? Ad corpus diceres pertinere-, sed ea, quae dixi, ad corpusne refers? At hoc in eo M. Cum autem dispicere coepimus et sentire quid, simus et quid ab animantibus ceteris differamus, tum ea sequi incipimus, ad quae nati sumus. Non perfecti autem homines et tamen ingeniis excellentibus praediti excitantur saepe gloria, quae habet speciem honestatis et similitudinem.

Praeterea sublata cognitione et scientia tollitur omnis ratio et vitae degendae et rerum gerendarum. Nam cui proposito sit conservatio sui, necesse est huic partes quoque sui caras suo genere laudabiles. Nunc dicam de voluptate, nihil scilicet novi, ea tamen, quae te ipsum probaturum esse confidam. Praeclare enim Plato: Beatum, cui etiam in senectute contigerit, ut sapientiam verasque opiniones assequi possit. Sed non alienum est, quo facilius vis verbi intellegatur, rationem huius verbi faciendi Zenonis exponere. Omnes, qui non sint sapientes, aeque miseros esse, sapientes omnes summe beatos, recte facta omnia aequalia, omnia peccata paria; Hanc se tuus Epicurus omnino ignorare dicit quam aut qualem esse velint qui honestate summum bonum metiantur. Ergo illi intellegunt quid Epicurus dicat, ego non intellego? Ex quo intellegitur officium medium quiddam esse, quod neque in bonis ponatur neque in contrariis.

Voluptatem cum summum bonum diceret, primum in eo ipso parum vidit, deinde hoc quoque alienum; Ita est quoddam commune officium sapientis et insipientis, ex quo efficitur versari in iis, quae media dicamus. Quid enim possumus hoc agere divinius? Alia quaedam dicent, credo, magna antiquorum esse peccata, quae ille veri investigandi cupidus nullo modo ferre potuerit. Illa enim, quae prosunt aut quae nocent, aut bona sunt aut mala, quae sint paria necesse est. Quamquam id quidem, infinitum est in hac urbe; Habent enim et bene longam et satis litigiosam disputationem. Mihi quidem Homerus huius modi quiddam vidisse videatur in iis, quae de Sirenum cantibus finxerit. Si qua in iis corrigere voluit, deteriora fecit. Fatebuntur Stoici haec omnia dicta esse praeclare, neque eam causam Zenoni desciscendi fuisse. Praeteritis, inquit, gaudeo. Nam diligi et carum esse iucundum est propterea, quia tutiorem vitam et voluptatem pleniorem efficit. Sed non alienum est, quo facilius vis verbi intellegatur, rationem huius verbi faciendi Zenonis exponere. Quae cum ita sint, effectum est nihil esse malum, quod turpe non sit.

Quae cum praeponunt, ut sit aliqua rerum selectio, naturam videntur sequi; Est enim perspicuum nullam artem ipsam in se versari, sed esse aliud artem ipsam, aliud quod propositum sit arti. Videmusne ut pueri ne verberibus quidem a contemplandis rebus perquirendisque deterreantur? -delector enim, quamquam te non possum, ut ais, corrumpere, delector, inquam, et familia vestra et nomine. Expectoque quid ad id, quod quaerebam, respondeas. Videamus animi partes, quarum est conspectus illustrior;

Sed ad haec, nisi molestum est, habeo quae velim.

Itaque homo in primis ingenuus et gravis, dignus illa familiaritate Scipionis et Laelii, Panaetius, cum ad Q. Quid adiuvas? Quoniam, si dis placet, ab Epicuro loqui discimus. Hoc dixerit potius Ennius: Nimium boni est, cui nihil est mali. Cum autem in quo sapienter dicimus, id a primo rectissime dicitur. Quamquam tu hanc copiosiorem etiam soles dicere. Ergo in iis adolescentibus bonam spem esse dicemus et magnam indolem, quos suis commodis inservituros et quicquid ipsis expediat facturos arbitrabimur? Tu vero, inquam, ducas licet, si sequetur;

Quodsi ipsam honestatem undique pertectam atque absolutam. At cum de plurimis eadem dicit, tum certe de maximis. Res tota, Torquate, non doctorum hominum, velle post mortem epulis celebrari memoriam sui nominis. Suam denique cuique naturam esse ad vivendum ducem. Itaque et manendi in vita et migrandi ratio omnis iis rebus, quas supra dixi, metienda. Itaque in rebus minime obscuris non multus est apud eos disserendi labor. Quorum omnium quae sint notitiae, quae quidem significentur rerum vocabulis, quaeque cuiusque vis et natura sit mox videbimus. Duarum enim vitarum nobis erunt instituta capienda. Nihilne te delectat umquam -video, quicum loquar-, te igitur, Torquate, ipsum per se nihil delectat? Quos quidem tibi studiose et diligenter tractandos magnopere censeo. Mihi autem nihil tam perspicuum videtur, quam has sententias eorum philosophorum re inter se magis quam verbis dissidere; Sed non alienum est, quo facilius vis verbi intellegatur, rationem huius verbi faciendi Zenonis exponere. Atqui haec patefactio quasi rerum opertarum, cum quid quidque sit aperitur, definitio est.

Teneo, inquit, finem illi videri nihil dolere. Neminem videbis ita laudatum, ut artifex callidus comparandarum voluptatum diceretur. Ergo adhuc, quantum equidem intellego, causa non videtur fuisse mutandi nominis. Dolere malum est: in crucem qui agitur, beatus esse non potest. O magnam vim ingenii causamque iustam, cur nova existeret disciplina! Perge porro. Quis enim potest istis, quae te, ut ais, delectant, brevibus et acutis auditis de sententia decedere? Atque ab his initiis profecti omnium virtutum et originem et progressionem persecuti sunt. Poterat autem inpune; Nescio quo modo praetervolavit oratio.

Quid interest, nisi quod ego res notas notis verbis appello, illi nomina nova quaerunt, quibus idem dicant? Alii rursum isdem a principiis omne officium referent aut ad voluptatem aut ad non dolendum aut ad prima illa secundum naturam optinenda. Prave, nequiter, turpiter cenabat; Istam voluptatem perpetuam quis potest praestare sapienti? Nec hoc ille non vidit, sed verborum magnificentia est et gloria delectatus. Illa enim, quae prosunt aut quae nocent, aut bona sunt aut mala, quae sint paria necesse est. Haec dicuntur inconstantissime. Quamvis enim depravatae non sint, pravae tamen esse possunt. Luxuriam non reprehendit, modo sit vacua infinita cupiditate et timore. Invidiosum nomen est, infame, suspectum. Iam doloris medicamenta illa Epicurea tamquam de narthecio proment: Si gravis, brevis; Ex ea difficultate illae fallaciloquae, ut ait Accius, malitiae natae sunt. Est autem etiam actio quaedam corporis, quae motus et status naturae congruentis tenet;

Mihi enim satis est, ipsis non satis.

At enim hic etiam dolore. Ut necesse sit omnium rerum, quae natura vigeant, similem esse finem, non eundem. Qui est in parvis malis. Et quidem iure fortasse, sed tamen non gravissimum est testimonium multitudinis. Idcirco enim non desideraret, quia, quod dolore caret, id in voluptate est. Itaque his sapiens semper vacabit. Sed ad haec, nisi molestum est, habeo quae velim.

  1. Huic ego, si negaret quicquam interesse ad beate vivendum quali uteretur victu, concederem, laudarem etiam;
  2. Facit igitur Lucius noster prudenter, qui audire de summo bono potissimum velit;
  3. Post enim Chrysippum eum non sane est disputatum.
  4. Sed quid attinet de rebus tam apertis plura requirere?
  1. Scio enim esse quosdam, qui quavis lingua philosophari possint;
  2. Non enim iam stirpis bonum quaeret, sed animalis.
  3. Serpere anguiculos, nare anaticulas, evolare merulas, cornibus uti videmus boves, nepas aculeis.
  4. Et ille ridens: Video, inquit, quid agas;

Illa enim, quae prosunt aut quae nocent, aut bona sunt aut mala, quae sint paria necesse est. Ergo infelix una molestia, fellx rursus, cum is ipse anulus in praecordiis piscis inventus est? Nec vero intermittunt aut admirationem earum rerum, quae sunt ab antiquis repertae, aut investigationem novarum. Nec enim ille respirat, ante quam emersit, et catuli aeque caeci, prius quam dispexerunt, ac si ita futuri semper essent.

Placet igitur tibi, Cato, cum res sumpseris non concessas, ex illis efficere, quod velis?

Hoc autem tempore, etsi multa in omni parte Athenarum sunt in ipsis locis indicia summorum virorum, tamen ego illa moveor exhedra. Nemo est igitur, quin hanc affectionem animi probet atque laudet, qua non modo utilitas nulla quaeritur, sed contra utilitatem etiam conservatur fides. Et ille ridens: Video, inquit, quid agas; Non igitur de improbo, sed de callido improbo quaerimus, qualis Q. Habes undique expletam et perfectam, Torquate, formam honestatis, quae tota quattuor his virtutibus, quae a te quoque commemoratae sunt, continetur. Scaevola tribunus plebis ferret ad plebem vellentne de ea re quaeri. Quid Zeno? Quasi vero aut concedatur in omnibus stultis aeque magna esse vitia, et eadem inbecillitate et inconstantia L. Eorum enim omnium multa praetermittentium, dum eligant aliquid, quod sequantur, quasi curta sententia; Aperiendum est igitur, quid sit voluptas;

Isto modo, ne si avia quidem eius nata non esset.

An me, inquis, tam amentem putas, ut apud imperitos isto modo loquar? Ex quo intellegitur officium medium quiddam esse, quod neque in bonis ponatur neque in contrariis. Hoc simile tandem est? Restatis igitur vos; Consequentia exquirere, quoad sit id, quod volumus, effectum. Sed isti ipsi, qui voluptate et dolore omnia metiuntur, nonne clamant sapienti plus semper adesse quod velit quam quod nolit? Itaque si aut requietem natura non quaereret aut eam posset alia quadam ratione consequi. Itaque ab his ordiamur. Tecum optime, deinde etiam cum mediocri amico.

  1. Facete M.
  2. Itaque nostrum est-quod nostrum dico, artis est-ad ea principia, quae accepimus.

Vides igitur te aut ea sumere, quae non concedantur, aut ea, quae etiam concessa te nihil iuvent. Quae cum essent dicta, finem fecimus et ambulandi et disputandi. Sunt etiam turpitudines plurimae, quae, nisi honestas natura plurimum valeat, cur non cadant in sapientem non est facile defendere. Itaque, ne si iucundissimis quidem nos somniis usuros putemus, Endymionis somnum nobis velimus dari, idque si accidat, mortis instar putemus. Quamquam scripsit artem rhetoricam Cleanthes, Chrysippus etiam, sed sic, ut, si quis obmutescere concupierit, nihil aliud legere debeat. Sed tu, ut dignum est tua erga me et philosophiam voluntate ab adolescentulo suscepta, fac ut Metrodori tueare liberos. Verum hoc loco sumo verbis his eandem certe vim voluptatis Epicurum nosse quam ceteros.

Vadem te ad mortem tyranno dabis pro amico, ut Pythagoreus ille Siculo fecit tyranno?

Profectus in exilium Tubulus statim nec respondere ausus; Nam et a te perfici istam disputationem volo, nec tua mihi oratio longa videri potest. Cum enim fertur quasi torrens oratio, quamvis multa cuiusque modi rapiat, nihil tamen teneas, nihil apprehendas, nusquam orationem rapidam coerceas. Consequentia exquirere, quoad sit id, quod volumus, effectum. Qualis ista philosophia est, quae non interitum afferat pravitatis, sed sit contenta mediocritate vitiorum? Neque enim civitas in seditione beata esse potest nec in discordia dominorum domus; Animi enim quoque dolores percipiet omnibus partibus maiores quam corporis. Quod est, ut dixi, habere ea, quae secundum naturam sint, vel omnia vel plurima et maxima. Ea, quae dialectici nunc tradunt et docent, nonne ab illis instituta sunt aut inventa sunt? Quem quidem vos, cum improbis poenam proponitis, inpetibilem facitis, cum sapientem semper boni plus habere vultis, tolerabilem. Tu quidem reddes; Minime vero probatur huic disciplinae, de qua loquor, aut iustitiam aut amicitiam propter utilitates adscisci aut probari.

Ergo omni animali illud, quod appetiti positum est in eo, quod naturae est accommodatum. Licet hic rursus ea commemores, quae optimis verbis ab Epicuro de laude amicitiae dicta sunt. Sed residamus, inquit, si placet. Atque ab isto capite fluere necesse est omnem rationem bonorum et malorum. Ergo in eadem voluptate eum, qui alteri misceat mulsum ipse non sitiens, et eum, qui illud sitiens bibat? Quae in controversiam veniunt, de iis, si placet, disseramus. Age nunc isti doceant, vel tu potius quis enim ista melius? Quod dicit Epicurus etiam de voluptate, quae minime sint voluptates, eas obscurari saepe et obrui. Sextilio Rufo, cum is rem ad amicos ita deferret, se esse heredem Q. Stoici restant, ei quidem non unam aliquam aut alteram rem a nobis, sed totam ad se nostram philosophiam transtulerunt; Iam doloris medicamenta illa Epicurea tamquam de narthecio proment: Si gravis, brevis; Epicurus autem cum in prima commendatione voluptatem dixisset, si eam, quam Aristippus, idem tenere debuit ultimum bonorum, quod ille; Quo tandem modo? Quid de Platone aut de Democrito loquar? Stulti autem malorum memoria torquentur, sapientes bona praeterita grata recordatione renovata delectant. Nemo nostrum istius generis asotos iucunde putat vivere.

Mihi vero, inquit, placet agi subtilius et, ut ipse dixisti, pressius.

Quod cum dixissent, ille contra. Hic Speusippus, hic Xenocrates, hic eius auditor Polemo, cuius illa ipsa sessio fuit, quam videmus. Ut etiam contendant et elaborent, si efficere possint, ut aut non appareat corporis vitium aut quam minimum appareat? Est enim effectrix multarum et magnarum voluptatum. Et hunc idem dico, inquieta sed ad virtutes et ad vitia nihil interesse. Quid enim est a Chrysippo praetermissum in Stoicis? Quasi vero aut concedatur in omnibus stultis aeque magna esse vitia, et eadem inbecillitate et inconstantia L. Ait enim se, si uratur, Quam hoc suave! dicturum. Age nunc isti doceant, vel tu potius quis enim ista melius?

Ne amores quidem sanctos a sapiente alienos esse arbitrantur.

Quasi ego id curem, quid ille aiat aut neget. Oculorum, inquit Plato, est in nobis sensus acerrimus, quibus sapientiam non cernimus.

Nam illud vehementer repugnat, eundem beatum esse et multis malis oppressum. Atque ab his initiis profecti omnium virtutum et originem et progressionem persecuti sunt. Quae quidem res efficit, ne necesse sit isdem de rebus semper quasi dictata decantare neque a commentariolis suis discedere. Atqui haec patefactio quasi rerum opertarum, cum quid quidque sit aperitur, definitio est. Quam ob rem tandem, inquit, non satisfacit? Primum Theophrasti, Strato, physicum se voluit;

Nemo enim est, qui aliter dixerit quin omnium naturarum simile esset id, ad quod omnia referrentur, quod est ultimum rerum appetendarum. Hoc loco discipulos quaerere videtur, ut, qui asoti esse velint, philosophi ante fiant. Quod iam a me expectare noli. Quis tibi ergo istud dabit praeter Pyrrhonem, Aristonem eorumve similes, quos tu non probas? Semper enim ex eo, quod maximas partes continet latissimeque funditur, tota res appellatur. Quid de Platone aut de Democrito loquar? Iudicia rerum in sensibus ponit, quibus si semel aliquid falsi pro vero probatum sit, sublatum esse omne iudicium veri et falsi putat. Cyrenaici quidem non recusant; Satisne igitur videor vim verborum tenere, an sum etiam nunc vel Graece loqui vel Latine docendus? Voluptatem cum summum bonum diceret, primum in eo ipso parum vidit, deinde hoc quoque alienum; Si enim non fuit eorum iudicii, nihilo magis hoc non addito illud est iudicatum-. Quamquam non negatis nos intellegere quid sit voluptas, sed quid ille dicat.

Legimus tamen Diogenem, Antipatrum, Mnesarchum, Panaetium, multos alios in primisque familiarem nostrum Posidonium. Sensibus enim ornavit ad res percipiendas idoneis, ut nihil aut non multum adiumento ullo ad suam confirmationem indigerent; Si enim Zenoni licuit, cum rem aliquam invenisset inusitatam, inauditum quoque ei rei nomen inponere, cur non liceat Catoni? Deprehensus omnem poenam contemnet. Gracchum patrem non beatiorem fuisse quam fillum, cum alter stabilire rem publicam studuerit, alter evertere. Haec para/doca illi, nos admirabilia dicamus. Sed ille, ut dixi, vitiose. Bonum liberi: misera orbitas.