Mihi, inquam, qui te id ipsum rogavi?

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Quem enim ardorem studii censetis fuisse in Archimede, qui dum in pulvere quaedam describit attentius, ne patriam quidem captam esse senserit? Sin kakan malitiam dixisses, ad aliud nos unum certum vitium consuetudo Latina traduceret. Mihi quidem Homerus huius modi quiddam vidisse videatur in iis, quae de Sirenum cantibus finxerit. Sint modo partes vitae beatae. Duo Reges: constructio interrete. Atque haec contra Aristippum, qui eam voluptatem non modo summam, sed solam etiam ducit, quam omnes unam appellamus voluptatem. Traditur, inquit, ab Epicuro ratio neglegendi doloris. Ergo ita: non posse honeste vivi, nisi honeste vivatur?

Intellegi quidem, ut propter aliam quampiam rem, verbi gratia propter voluptatem, nos amemus; Sed quid minus probandum quam esse aliquem beatum nec satis beatum? Beatus autem esse in maximarum rerum timore nemo potest.

Si enim non fuit eorum iudicii, nihilo magis hoc non addito illud est iudicatum-. Summum enĂ­m bonum exposuit vacuitatem doloris; Quid ei reliquisti, nisi te, quoquo modo loqueretur, intellegere, quid diceret? Est autem eius generis actio quoque quaedam, et quidem talis, ut ratio postulet agere aliquid et facere eorum. Non quaeritur autem quid naturae tuae consentaneum sit, sed quid disciplinae. Satis est ad hoc responsum. Ita similis erit ei finis boni, atque antea fuerat, neque idem tamen; Completur enim et ex eo genere vitae, quod virtute fruitur, et ex iis rebus, quae sunt secundum naturam neque sunt in nostra potestate.

Dic in quovis conventu te omnia facere, ne doleas.

Et si turpitudinem fugimus in statu et motu corporis, quid est cur pulchritudinem non sequamur? Cum id fugiunt, re eadem defendunt, quae Peripatetici, verba. Haec quo modo conveniant, non sane intellego. Illud dico, ea, quae dicat, praeclare inter se cohaerere. Et certamen honestum et disputatio splendida! omnis est enim de virtutis dignitate contentio.

Ea possunt paria non esse.

Itaque hoc frequenter dici solet a vobis, non intellegere nos, quam dicat Epicurus voluptatem. Sic consequentibus vestris sublatis prima tolluntur. Nam constitui virtus nullo modo potesti nisi ea, quae sunt prima naturae, ut ad summam pertinentia tenebit. Ita prorsus, inquam; Quae contraria sunt his, malane? Nam illud quidem adduci vix possum, ut ea, quae senserit ille, tibi non vera videantur. Age sane, inquam. Quae enim cupiditates a natura proficiscuntur, facile explentur sine ulla iniuria, quae autem inanes sunt, iis parendum non est. Equidem soleo etiam quod uno Graeci, si aliter non possum, idem pluribus verbis exponere.

Quae duo sunt, unum facit. Habent enim et bene longam et satis litigiosam disputationem. Quod enim ne vivus quidem, inquit, diutius sentire poterat, quam dum fruebatur, quo modo id potuit mortuo permanere? Quo plebiscito decreta a senatu est consuli quaestio Cn. Nos commodius agimus. Varietates autem iniurasque fortunae facile veteres philosophorum praeceptis instituta vita superabat. Ex quo illud efficitur, qui bene cenent omnis libenter cenare, qui libenter, non continuo bene. Ne vitationem quidem doloris ipsam per se quisquam in rebus expetendis putavit, nisi etiam evitare posset. Nam et a te perfici istam disputationem volo, nec tua mihi oratio longa videri potest.

Ergo, si semel tristior effectus est, hilara vita amissa est? At quanta conantur! Mundum hunc omnem oppidum esse nostrum! Incendi igitur eos, qui audiunt, vides.

Atqui iste locus est, Piso, tibi etiam atque etiam confirmandus, inquam; Non est igitur summum malum dolor. In quo etsi est magnus, tamen nova pleraque et perpauca de moribus. At ego quem huic anteponam non audeo dicere; Quid est igitur, inquit, quod requiras? Verum esto: verbum ipsum voluptatis non habet dignitatem, nec nos fortasse intellegimus. Deinde prima illa, quae in congressu solemus: Quid tu, inquit, huc? Maximus dolor, inquit, brevis est.

Quis enim potest ea, quae probabilia videantur ei, non probare? Ergo id est convenienter naturae vivere, a natura discedere. Aliud igitur esse censet gaudere, aliud non dolere. Itaque ne iustitiam quidem recte quis dixerit per se ipsam optabilem, sed quia iucunditatis vel plurimum afferat. Piso, familiaris noster, et alia multa et hoc loco Stoicos irridebat: Quid enim? Non igitur de improbo, sed de callido improbo quaerimus, qualis Q. Restatis igitur vos; Itaque his sapiens semper vacabit.

  1. Quia, si mala sunt, is, qui erit in iis, beatus non erit.
  2. Sed ut iis bonis erigimur, quae expectamus, sic laetamur iis, quae recordamur.
  3. At iam decimum annum in spelunca iacet.
  4. Cuius ad naturam apta ratio vera illa et summa lex a philosophis dicitur.
  5. In quo etsi est magnus, tamen nova pleraque et perpauca de moribus.

Conferam avum tuum Drusum cum C.

Graecum enim hunc versum nostis omnes-: Suavis laborum est praeteritorum memoria. Iam id ipsum absurdum, maximum malum neglegi. Cur iustitia laudatur? Qui potest igitur habitare in beata vita summi mali metus? Septem autem illi non suo, sed populorum suffragio omnium nominati sunt. Cum autem venissemus in Academiae non sine causa nobilitata spatia, solitudo erat ea, quam volueramus. Tum, Quintus et Pomponius cum idem se velle dixissent, Piso exorsus est. Levatio igitur vitiorum magna fit in iis, qui habent ad virtutem progressionis aliquantum. Ex eorum enim scriptis et institutis cum omnis doctrina liberalis, omnis historia.

Aristoteles, Xenocrates, tota illa familia non dabit, quippe qui valitudinem, vires, divitias, gloriam, multa alia bona esse dicant, laudabilia non dicant. Et nunc quidem quod eam tuetur, ut de vite potissimum loquar, est id extrinsecus; Nunc reliqua videamus, nisi aut ad haec, Cato, dicere aliquid vis aut nos iam longiores sumus. Idemne potest esse dies saepius, qui semel fuit? Inde igitur, inquit, ordiendum est. Tubulo putas dicere? In qua quid est boni praeter summam voluptatem, et eam sempiternam?

  1. Sed ne, dum huic obsequor, vobis molestus sim.
  2. Non dolere, inquam, istud quam vim habeat postea videro;
  3. Qui autem esse poteris, nisi te amor ipse ceperit?
  4. Omnes enim iucundum motum, quo sensus hilaretur.

Certe nihil nisi quod possit ipsum propter se iure laudari.

Quis enim confidit semper sibi illud stabile et firmum permansurum, quod fragile et caducum sit? Quid, quod homines infima fortuna, nulla spe rerum gerendarum, opifices denique delectantur historia? Non enim iam stirpis bonum quaeret, sed animalis. Quid nunc honeste dicit? Ac tamen, ne cui loco non videatur esse responsum, pauca etiam nunc dicam ad reliquam orationem tuam. Mihi quidem Homerus huius modi quiddam vidisse videatur in iis, quae de Sirenum cantibus finxerit. Scio enim esse quosdam, qui quavis lingua philosophari possint; At vero illa, quae Peripatetici, quae Stoici dicunt, semper tibi in ore sunt in iudiciis, in senatu.

In qua quid est boni praeter summam voluptatem, et eam sempiternam?

Quem quidem vos, cum improbis poenam proponitis, inpetibilem facitis, cum sapientem semper boni plus habere vultis, tolerabilem. Hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere. Duo enim genera quae erant, fecit tria. Frater et T. Idemne, quod iucunde? Ita graviter et severe voluptatem secrevit a bono. Ut nemo dubitet, eorum omnia officia quo spectare, quid sequi, quid fugere debeant? Profectus in exilium Tubulus statim nec respondere ausus;

Ut id aliis narrare gestiant? Quae sequuntur igitur? Compensabatur, inquit, cum summis doloribus laetitia. Est enim effectrix multarum et magnarum voluptatum. Nam cum in Graeco sermone haec ipsa quondam rerum nomina novarum * * non videbantur, quae nunc consuetudo diuturna trivit; Quoniam igitur, ut medicina valitudinis, navigationis gubernatio, sic vivendi ars est prudente, necesse est eam quoque ab aliqua re esse constitutam et profectam. Quamquam id quidem licebit iis existimare, qui legerint.

Et quod est munus, quod opus sapientiae?

Restat locus huic disputationi vel maxime necessarius de amicitia, quam, si voluptas summum sit bonum, affirmatis nullam omnino fore. Tu autem inter haec tantam multitudinem hominum interiectam non vides nec laetantium nec dolentium? Hic ego: Pomponius quidem, inquam, noster iocari videtur, et fortasse suo iure. Cum id fugiunt, re eadem defendunt, quae Peripatetici, verba. Quae sequuntur igitur? Sed finge non solum callidum eum, qui aliquid improbe faciat, verum etiam praepotentem, ut M. Sed haec in pueris; Praeterea et appetendi et refugiendi et omnino rerum gerendarum initia proficiscuntur aut a voluptate aut a dolore. Efficiens dici potest.

Quam illa ardentis amores excitaret sui! Cur tandem?

Quam vellem, inquit, te ad Stoicos inclinavisses! erat enim, si cuiusquam, certe tuum nihil praeter virtutem in bonis ducere. Virtutis enim beataeque vitae, quae duo maxime expetenda sunt, serius lumen apparet, multo etiam serius, ut plane qualia sint intellegantur. Curium putes loqui, interdum ita laudat, ut quid praeterea sit bonum neget se posse ne suspicari quidem. Ego autem tibi, Piso, assentior usu hoc venire, ut acrius aliquanto et attentius de claris viris locorum admonitu cogitemus. Hic si Peripateticus fuisset, permansisset, credo, in sententia, qui dolorem malum dicunt esse, de asperitate autem eius fortiter ferenda praecipiunt eadem, quae Stoici. Chrysippus autem exponens differentias animantium ait alias earum corpore excellere, alias autem animo, non nullas valere utraque re; Illud mihi a te nimium festinanter dictum videtur, sapientis omnis esse semper beatos; Gracchum patrem non beatiorem fuisse quam fillum, cum alter stabilire rem publicam studuerit, alter evertere. Aufert enim sensus actionemque tollit omnem. An est aliquid per se ipsum flagitiosum, etiamsi nulla comitetur infamia? Dicet pro me ipsa virtus nec dubitabit isti vestro beato M.

Polemoni et iam ante Aristoteli ea prima visa sunt, quae paulo ante dixi. Hoc etsi multimodis reprehendi potest, tamen accipio, quod dant. Nec vero sum nescius esse utilitatem in historia, non modo voluptatem. Potius ergo illa dicantur: turpe esse, viri non esse debilitari dolore, frangi, succumbere.

At habetur! Et ego id scilicet nesciebam! Sed ut sit, etiamne post mortem coletur? Apparet statim, quae sint officia, quae actiones. Legimus tamen Diogenem, Antipatrum, Mnesarchum, Panaetium, multos alios in primisque familiarem nostrum Posidonium. At iste non dolendi status non vocatur voluptas. Sextilio Rufo, cum is rem ad amicos ita deferret, se esse heredem Q. Positum est a nostris in iis esse rebus, quae secundum naturam essent, non dolere; Idque testamento cavebit is, qui nobis quasi oraculum ediderit nihil post mortem ad nos pertinere? Paria sunt igitur. Num igitur eum postea censes anxio animo aut sollicito fuisse? An vero, inquit, quisquam potest probare, quod perceptfum, quod. Si de re disceptari oportet, nulla mihi tecum, Cato, potest esse dissensio. Causa autem fuit huc veniendi ut quosdam hinc libros promerem. Non quam nostram quidem, inquit Pomponius iocans; Omnia peccata paria dicitis.

Ita, quem ad modum in senatu semper est aliquis, qui interpretem postulet, sic, isti nobis cum interprete audiendi sunt. Nonne videmus quanta perturbatio rerum omnium consequatur, quanta confusio? Sit, inquam, tam facilis, quam vultis, comparatio voluptatis, quid de dolore dicemus? At, illa, ut vobis placet, partem quandam tuetur, reliquam deserit. Quibus ego vehementer assentior. Utram tandem linguam nescio?

  1. Ita fit ut, quanta differentia est in principiis naturalibus, tanta sit in finibus bonorum malorumque dissimilitudo.
  2. Verba tu fingas et ea dicas, quae non sentias?

Maximas vero virtutes iacere omnis necesse est voluptate dominante. Disserendi artem nullam habuit. Mihi vero, inquit, placet agi subtilius et, ut ipse dixisti, pressius. Quicquid enim a sapientia proficiscitur, id continuo debet expletum esse omnibus suis partibus; Quibus natura iure responderit non esse verum aliunde finem beate vivendi, a se principia rei gerendae peti; Quam si explicavisset, non tam haesitaret. At vero illa, quae Peripatetici, quae Stoici dicunt, semper tibi in ore sunt in iudiciis, in senatu. Quid, quod homines infima fortuna, nulla spe rerum gerendarum, opifices denique delectantur historia? Nobis Heracleotes ille Dionysius flagitiose descivisse videtur a Stoicis propter oculorum dolorem.