Cur deinde Metrodori liberos commendas?

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ex quo intellegitur officium medium quiddam esse, quod neque in bonis ponatur neque in contrariis. Quis animo aequo videt eum, quem inpure ac flagitiose putet vivere? Quid in isto egregio tuo officio et tanta fide-sic enim existimo-ad corpus refers? Tu quidem reddes; Nam, ut paulo ante docui, augendae voluptatis finis est doloris omnis amotio. Primum Theophrasti, Strato, physicum se voluit; Indicant pueri, in quibus ut in speculis natura cernitur. Duo Reges: constructio interrete.

Si enim sapiens aliquis miser esse possit, ne ego istam gloriosam memorabilemque virtutem non magno aestimandam putem. Primum non saepe, deinde quae est ista relaxatio, cum et praeteriti doloris memoria recens est et futuri atque inpendentis torquet timor? Quo minus animus a se ipse dissidens secumque discordans gustare partem ullam liquidae voluptatis et liberae potest. Quem quidem vos, cum improbis poenam proponitis, inpetibilem facitis, cum sapientem semper boni plus habere vultis, tolerabilem. Eadem fortitudinis ratio reperietur. Crassus fuit, qui tamen solebat uti suo bono, ut hodie est noster Pompeius, cui recte facienti gratia est habenda; Quamquam in hac divisione rem ipsam prorsus probo, elegantiam desidero. Cum sciret confestim esse moriendum eamque mortem ardentiore studio peteret, quam Epicurus voluptatem petendam putat. Roges enim Aristonem, bonane ei videantur haec: vacuitas doloris, divitiae, valitudo;

Si ista mala sunt, in quae potest incidere sapiens, sapientem esse non esse ad beate vivendum satis. Sed ea mala virtuti magnitudine obruebantur. Duo enim genera quae erant, fecit tria. Sed haec nihil sane ad rem; Sit hoc ultimum bonorum, quod nunc a me defenditur; Facit enim ille duo seiuncta ultima bonorum, quae ut essent vera, coniungi debuerunt; Habent enim et bene longam et satis litigiosam disputationem. Utrum enim sit voluptas in iis rebus, quas primas secundum naturam esse diximus, necne sit ad id, quod agimus, nihil interest. Est autem a te semper dictum nec gaudere quemquam nisi propter corpus nec dolere. Egone quaeris, inquit, quid sentiam?

Ostendit pedes et pectus.

Sic enim censent, oportunitatis esse beate vivere. Inquit, dasne adolescenti veniam? Nullus est igitur cuiusquam dies natalis.

Materiam vero rerum et copiam apud hos exilem, apud illos uberrimam reperiemus. Que Manilium, ab iisque M. Qui enim voluptatem ipsam contemnunt, iis licet dicere se acupenserem maenae non anteponere. Iam quae corporis sunt, ea nec auctoritatem cum animi partibus, comparandam et cognitionem habent faciliorem. His singulis copiose responderi solet, sed quae perspicua sunt longa esse non debent. Quid tibi, Torquate, quid huic Triario litterae, quid historiae cognitioque rerum, quid poetarum evolutio, quid tanta tot versuum memoria voluptatis affert?

Traditur, inquit, ab Epicuro ratio neglegendi doloris.

Sin autem est in ea, quod quidam volunt, nihil impedit hanc nostram comprehensionem summi boni. Atque omnia quidem scire, cuiuscumque modi sint, cupere curiosorum, duci vero maiorum rerum contemplatione ad cupiditatem scientiae summorum virorum est putandum. Aristoteles, Xenocrates, tota illa familia non dabit, quippe qui valitudinem, vires, divitias, gloriam, multa alia bona esse dicant, laudabilia non dicant. Quae quidem sapientes sequuntur duce natura tamquam videntes; Sic enim maiores nostri labores non fugiendos tristissimo tamen verbo aerumnas etiam in deo nominaverunt. Atque ita re simpliciter primo collocata reliqua subtilius persequentes corporis bona facilem quandam rationem habere censebant; Vos autem cum perspicuis dubia debeatis illustrare, dubiis perspicua conamini tollere. Utrum igitur tibi litteram videor an totas paginas commovere? Ego autem existimo, si honestum esse aliquid ostendero, quod sit ipsum vi sua propter seque expetendum, iacere vestra omnia. Si sapiens, ne tum quidem miser, cum ab Oroete, praetore Darei, in crucem actus est.

Certe non potest.

Quid ergo attinet gloriose loqui, nisi constanter loquare? Nam his libris eum malo quam reliquo ornatu villae delectari. Dempta enim aeternitate nihilo beatior Iuppiter quam Epicurus; Itaque contra est, ac dicitis; Que Manilium, ab iisque M. Ex quo magnitudo quoque animi existebat, qua facile posset repugnari obsistique fortunae, quod maximae res essent in potestate sapientis. Itaque si aut requietem natura non quaereret aut eam posset alia quadam ratione consequi. Tu autem negas fortem esse quemquam posse, qui dolorem malum putet. Iam id ipsum absurdum, maximum malum neglegi. Cuius etiam illi hortuli propinqui non memoriam solum mihi afferunt, sed ipsum videntur in conspectu meo ponere. Sin autem eos non probabat, quid attinuit cum iis, quibuscum re concinebat, verbis discrepare? Oculorum, inquit Plato, est in nobis sensus acerrimus, quibus sapientiam non cernimus. Sin dicit obscurari quaedam nec apparere, quia valde parva sint, nos quoque concedimus; Sed ego in hoc resisto;

Nam hunc ipsum sive finem sive extremum sive ultimum definiebas id esse, quo omnia, quae recte fierent, referrentur neque id ipsum usquam referretur. Apud imperitos tum illa dicta sunt, aliquid etiam coronae datum; Nos quidem Virtutes sic natae sumus, ut tibi serviremus, aliud negotii nihil habemus. Plane idem, inquit, et maxima quidem, qua fieri nulla maior potest. Non enim in selectione virtus ponenda erat, ut id ipsum, quod erat bonorum ultimum, aliud aliquid adquireret. Sed finge non solum callidum eum, qui aliquid improbe faciat, verum etiam praepotentem, ut M. Sin kakan malitiam dixisses, ad aliud nos unum certum vitium consuetudo Latina traduceret. Quaero igitur, quo modo hae tantae commendationes a natura profectae subito a sapientia relictae sint. Nunc vero a primo quidem mirabiliter occulta natura est nec perspici nec cognosci potest. Uti tum denique iudicetur beatusne fuerit, cum extremum vitae diem morte confecerit, quod ille unus e septem sapientibus non sapienter Croesum monuit; Nemo nostrum istius generis asotos iucunde putat vivere. Mihi autem nihil tam perspicuum videtur, quam has sententias eorum philosophorum re inter se magis quam verbis dissidere; Torquatus, is qui consul cum Cn.

Sed hoc sane concedamus. Nam neque virtute retinetur ille in vita, nec iis, qui sine virtute sunt, mors est oppetenda. Illa videamus, quae a te de amicitia dicta sunt. Sin eam, quam Hieronymus, ne fecisset idem, ut voluptatem illam Aristippi in prima commendatione poneret. Quid igitur dubitamus in tota eius natura quaerere quid sit effectum? Bona autem corporis huic sunt, quod posterius posui, similiora. Voluptatem cum summum bonum diceret, primum in eo ipso parum vidit, deinde hoc quoque alienum; Non ego tecum iam ita iocabor, ut isdem his de rebus, cum L. Portenta haec esse dicit, neque ea ratione ullo modo posse vivi; Quid igitur dubitamus in tota eius natura quaerere quid sit effectum? Et ego: Piso, inquam, si est quisquam, qui acute in causis videre soleat quae res agatur. Ac tamen hic mallet non dolere.

  1. Ut scias me intellegere, primum idem esse dico voluptatem, quod ille don.
  2. Verum tamen cum de rebus grandioribus dicas, ipsae res verba rapiunt;

Sed tamen enitar et, si minus multa mihi occurrent, non fugiam ista popularia. Quibus ego vehementer assentior. Quid censes in Latino fore? Quid enim me prohiberet Epicureum esse, si probarem, quae ille diceret? Et si in ipsa gubernatione neglegentia est navis eversa, maius est peccatum in auro quam in palea. Quia, cum a Zenone, inquam, hoc magnifice tamquam ex oraculo editur: Virtus ad beate vivendum se ipsa contenta est, et Quare?

Quae in controversiam veniunt, de iis, si placet, disseramus.

Se omnia, quae secundum naturam sint, b o n a appellare, quae autem contra, m a l a. Sed fac ista esse non inportuna; Quaero igitur, quo modo hae tantae commendationes a natura profectae subito a sapientia relictae sint. Tanti autem aderant vesicae et torminum morbi, ut nihil ad eorum magnitudinem posset accedere. Atque ipsa hominis institutio si loqueretur, hoc diceret, primos suos quasi coeptus appetendi fuisse, ut se conservaret in ea natura, in qua ortus esset. Hoc dixerit potius Ennius: Nimium boni est, cui nihil est mali. Deinde disputat, quod cuiusque generis animantium statui deceat extremum. Quid affers, cur Thorius, cur Caius Postumius, cur omnium horum magister, Orata, non iucundissime vixerit? Hoc positum in Phaedro a Platone probavit Epicurus sensitque in omni disputatione id fieri oportere. Sed non sunt in eo genere tantae commoditates corporis tamque productae temporibus tamque multae. Compensabatur, inquit, cum summis doloribus laetitia. Nihil enim iam habes, quod ad corpus referas; Est autem situm in nobis ut et adversa quasi perpetua oblivione obruamus et secunda iucunde ac suaviter meminerimus.

Deinde qui fit, ut ego nesciam, sciant omnes, quicumque Epicurei esse voluerunt? An, partus ancillae sitne in fructu habendus, disseretur inter principes civitatis, P. Ita fit ut, quanta differentia est in principiis naturalibus, tanta sit in finibus bonorum malorumque dissimilitudo. Num igitur dubium est, quin, si in re ipsa nihil peccatur a superioribus, verbis illi commodius utantur? Modo etiam paulum ad dexteram de via declinavi, ut ad Pericli sepulcrum accederem. Sin kakan malitiam dixisses, ad aliud nos unum certum vitium consuetudo Latina traduceret. Hos contra singulos dici est melius. Tu enim ista lenius, hic Stoicorum more nos vexat. Hunc vos beatum; Videamus igitur sententias eorum, tum ad verba redeamus. Tria genera bonorum; Fortemne possumus dicere eundem illum Torquatum? Quibus rebus vita consentiens virtutibusque respondens recta et honesta et constans et naturae congruens existimari potest. Earum etiam rerum, quas terra gignit, educatio quaedam et perfectio est non dissimilis animantium.

  1. Idque testamento cavebit is, qui nobis quasi oraculum ediderit nihil post mortem ad nos pertinere?
  2. Quamquam id quidem licebit iis existimare, qui legerint.
  3. Cum ageremus, inquit, vitae beatum et eundem supremum diem, scribebamus haec.
  4. Quantam rem agas, ut Circeis qui habitet totum hunc mundum suum municipium esse existimet?

Longum est enim ad omnia respondere, quae a te dicta sunt.

Atque etiam ad iustitiam colendam, ad tuendas amicitias et reliquas caritates quid natura valeat haec una cognitio potest tradere. Quod mihi quidem visus est, cum sciret, velle tamen confitentem audire Torquatum. Quicquid porro animo cernimus, id omne oritur a sensibus; Teneamus enim illud necesse est, cum consequens aliquod falsum sit, illud, cuius id consequens sit, non posse esse verum. Videsne igitur Zenonem tuum cum Aristone verbis concinere, re dissidere, cum Aristotele et illis re consentire, verbis discrepare?

Equidem etiam Epicurum, in physicis quidem, Democriteum puto.

Hanc in motu voluptatem -sic enim has suaves et quasi dulces voluptates appellat-interdum ita extenuat, ut M. Restincta enim sitis stabilitatem voluptatis habet, inquit, illa autem voluptas ipsius restinctionis in motu est. Ne tum quidem te respicies et cogitabis sibi quemque natum esse et suis voluptatibus? Nec vero pietas adversus deos nec quanta iis gratia debeatur sine explicatione naturae intellegi potest. Si enim, ut mihi quidem videtur, non explet bona naturae voluptas, iure praetermissa est; Mene ergo et Triarium dignos existimas, apud quos turpiter loquare? Hic Speusippus, hic Xenocrates, hic eius auditor Polemo, cuius illa ipsa sessio fuit, quam videmus. Stoicos roga.

Qui potest igitur habitare in beata vita summi mali metus?

Roges enim Aristonem, bonane ei videantur haec: vacuitas doloris, divitiae, valitudo; Si qua in iis corrigere voluit, deteriora fecit. Quorum altera prosunt, nocent altera. Hanc quoque iucunditatem, si vis, transfer in animum; Sed tempus est, si videtur, et recta quidem ad me. Sed potestne rerum maior esse dissensio? Quae enim dici Latine posse non arbitrabar, ea dicta sunt a te verbis aptis nec minus plane quam dicuntur a Graecis. Quo tandem modo? Illa enim, quae prosunt aut quae nocent, aut bona sunt aut mala, quae sint paria necesse est. Aliam vero vim voluptatis esse, aliam nihil dolendi, nisi valde pertinax fueris, concedas necesse est.

Egone non intellego, quid sit don Graece, Latine voluptas? Nam, ut sint illa vendibiliora, haec uberiora certe sunt. Atque adhuc ea dixi, causa cur Zenoni non fuisset, quam ob rem a superiorum auctoritate discederet. Quis hoc dicit? Primum in nostrane potestate est, quid meminerimus? Summum ením bonum exposuit vacuitatem doloris; Quod est, ut dixi, habere ea, quae secundum naturam sint, vel omnia vel plurima et maxima. Quaeque de virtutibus dicta sunt, quem ad modum eae semper voluptatibus inhaererent, eadem de amicitia dicenda sunt. Quid enim mihi potest esse optatius quam cum Catone, omnium virtutum auctore, de virtutibus disputare? Magna laus. Cuius etiam illi hortuli propinqui non memoriam solum mihi afferunt, sed ipsum videntur in conspectu meo ponere.

Sed emolumenta communia esse dicuntur, recte autem facta et peccata non habentur communia.

In qua quid est boni praeter summam voluptatem, et eam sempiternam? Illa argumenta propria videamus, cur omnia sint paria peccata. Inde sermone vario sex illa a Dipylo stadia confecimus. Ergo ita: non posse honeste vivi, nisi honeste vivatur? Eaedem res maneant alio modo. Familiares nostros, credo, Sironem dicis et Philodemum, cum optimos viros, tum homines doctissimos. Istam voluptatem perpetuam quis potest praestare sapienti? Ergo et avarus erit, sed finite, et adulter, verum habebit modum, et luxuriosus eodem modo. Sed quid minus probandum quam esse aliquem beatum nec satis beatum? Intellegi quidem, ut propter aliam quampiam rem, verbi gratia propter voluptatem, nos amemus; Quod enim ne vivus quidem, inquit, diutius sentire poterat, quam dum fruebatur, quo modo id potuit mortuo permanere? Eam si varietatem diceres, intellegerem, ut etiam non dicente te intellego; Haec non erant eius, qui innumerabilis mundos infinitasque regiones, quarum nulla esset ora, nulla extremitas, mente peragravisset.

Quid censes in Latino fore?

Ut optime, secundum naturam affectum esse possit. Non igitur potestis voluptate omnia dirigentes aut tueri aut retinere virtutem. Hi autem ponunt illi quidem prima naturae, sed ea seiungunt a finibus et a summa bonorum; Eam tum adesse, cum dolor omnis absit; Sed utrum hortandus es nobis, Luci, inquit, an etiam tua sponte propensus es? Si in ipso corpore multa voluptati praeponenda sunt, ut vires, valitudo, velocitas, pulchritudo, quid tandem in animis censes? Nam et a te perfici istam disputationem volo, nec tua mihi oratio longa videri potest. Magni enim aestimabat pecuniam non modo non contra leges, sed etiam legibus partam.

Tu autem negas fortem esse quemquam posse, qui dolorem malum putet. Nec mihi illud dixeris: Haec enim ipsa mihi sunt voluptati, et erant illa Torquatis. Quin etiam ferae, inquit Pacuvius, quíbus abest, ad praécavendum intéllegendi astútia, iniecto terrore mortis horrescunt. Hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere. Quis animo aequo videt eum, quem inpure ac flagitiose putet vivere? In ipsa enim parum magna vis inest, ut quam optime se habere possit, si nulla cultura adhibeatur. An eiusdem modi? Est enim aliquid in his rebus probabile, et quidem ita, ut eius ratio reddi possit, ergo ut etiam probabiliter acti ratio reddi possit. Eorum enim est haec querela, qui sibi cari sunt seseque diligunt. Rem unam praeclarissimam omnium maximeque laudandam, penitus viderent, quonam gaudio complerentur, cum tantopere eius adumbrata opinione laetentur? Si ad corpus pertinentibus, rationes tuas te video compensare cum istis doloribus, non memoriam corpore perceptarum voluptatum; An quod ita callida est, ut optime possit architectari voluptates? Nihil enim arbitror esse magna laude dignum, quod te praetermissurum credam aut mortis aut doloris metu. Traditur, inquit, ab Epicuro ratio neglegendi doloris. Et si in ipsa gubernatione neglegentia est navis eversa, maius est peccatum in auro quam in palea.

Videmus in quodam volucrium genere non nulla indicia pietatis, cognitionem, memoriam, in multis etiam desideria videmus. Nam si beatus umquam fuisset, beatam vitam usque ad illum a Cyro extructum rogum pertulisset. Restincta enim sitis stabilitatem voluptatis habet, inquit, illa autem voluptas ipsius restinctionis in motu est. Itaque nostrum est-quod nostrum dico, artis est-ad ea principia, quae accepimus. Nam et ille apud Trabeam voluptatem animi nimiam laetitiam dicit eandem, quam ille Caecilianus, qui omnibus laetitiis laetum esse se narrat. Ille incendat? Quae est quaerendi ac disserendi, quae logikh dicitur, iste vester plane, ut mihi quidem videtur, inermis ac nudus est. Sin est etiam corpus, ista explanatio naturae nempe hoc effecerit, ut ea, quae ante explanationem tenebamus, relinquamus. Videamus animi partes, quarum est conspectus illustrior; Levatio igitur vitiorum magna fit in iis, qui habent ad virtutem progressionis aliquantum. At miser, si in flagitiosa et vitiosa vita afflueret voluptatibus. Laboro autem non sine causa; Ut etiam contendant et elaborent, si efficere possint, ut aut non appareat corporis vitium aut quam minimum appareat?

  1. Quam multa vitiosa! summum enim bonum et malum vagiens puer utra voluptate diiudicabit, stante an movente?
  2. Ita relinquet duas, de quibus etiam atque etiam consideret.
  3. An vero, inquit, quisquam potest probare, quod perceptfum, quod.