Ipse Epicurus fortasse redderet, ut Sextus Peducaeus, Sex.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Certe nihil nisi quod possit ipsum propter se iure laudari. Multa sunt dicta ab antiquis de contemnendis ac despiciendis rebus humanis; Comprehensum, quod cognitum non habet? Quaesita enim virtus est, non quae relinqueret naturam, sed quae tueretur. Nec vero alia sunt quaerenda contra Carneadeam illam sententiam.

Invidiosum nomen est, infame, suspectum. Quorum sine causa fieri nihil putandum est. Qui-vere falsone, quaerere mittimus-dicitur oculis se privasse; Tuo vero id quidem, inquam, arbitratu. Hic ego: Pomponius quidem, inquam, noster iocari videtur, et fortasse suo iure. Ita nemo beato beatior. Miserum hominem! Si dolor summum malum est, dici aliter non potest. Sed id ne cogitari quidem potest quale sit, ut non repugnet ipsum sibi. Facit enim ille duo seiuncta ultima bonorum, quae ut essent vera, coniungi debuerunt; Verum tamen cum de rebus grandioribus dicas, ipsae res verba rapiunt;

Itaque ad tempus ad Pisonem omnes.

Sit enim idem caecus, debilis. Quod equidem non reprehendo; Quasi ego id curem, quid ille aiat aut neget. Si sapiens, ne tum quidem miser, cum ab Oroete, praetore Darei, in crucem actus est.

Naturales divitias dixit parabiles esse, quod parvo esset natura contenta.

Neminem videbis ita laudatum, ut artifex callidus comparandarum voluptatum diceretur. Quibusnam praeteritis? Virtutis, magnitudinis animi, patientiae, fortitudinis fomentis dolor mitigari solet. Age, inquies, ista parva sunt. Ita fit cum gravior, tum etiam splendidior oratio. An eum locum libenter invisit, ubi Demosthenes et Aeschines inter se decertare soliti sunt? Facit enim ille duo seiuncta ultima bonorum, quae ut essent vera, coniungi debuerunt; Nam, ut sint illa vendibiliora, haec uberiora certe sunt. Omnis enim est natura diligens sui.

Eam tum adesse, cum dolor omnis absit; Aeque enim contingit omnibus fidibus, ut incontentae sint. Itaque hic ipse iam pridem est reiectus; Quae autem natura suae primae institutionis oblita est? At multis malis affectus. Mene ergo et Triarium dignos existimas, apud quos turpiter loquare? Mihi quidem Antiochum, quem audis, satis belle videris attendere. Nihil acciderat ei, quod nollet, nisi quod anulum, quo delectabatur, in mari abiecerat.

At vero Callipho et post eum Diodorus, cum is alter voluptatem adamavisset, alter vacuitatem doloris, neuter honestate carere potuit, quae est a nostris laudata maxime.

Qui est in parvis malis. His enim rebus detractis negat se reperire in asotorum vita quod reprehendat. Nec tamen ullo modo summum pecudis bonum et hominis idem mihi videri potest. Quid nunc honeste dicit?

Apparet statim, quae sint officia, quae actiones.

Quis Aristidem non mortuum diligit? Nulla erit controversia. Urgent tamen et nihil remittunt. Hic ambiguo ludimur. Nam si propter voluptatem, quae est ista laus, quae possit e macello peti? Equidem soleo etiam quod uno Graeci, si aliter non possum, idem pluribus verbis exponere. Hoc tu nunc in illo probas. Itaque hic ipse iam pridem est reiectus; Duarum enim vitarum nobis erunt instituta capienda.

Inde sermone vario sex illa a Dipylo stadia confecimus.

Etsi ea quidem, quae adhuc dixisti, quamvis ad aetatem recte
isto modo dicerentur.
Suis cuiusque sensibus sic, ut, contra si quis dicere velit, non audiatur -, tamen, ne quid praetermittamus, rationes quoque, cur hoc ita sit, afferendas puto.

Qui enim voluptatem ipsam contemnunt, iis licet dicere se acupenserem maenae non anteponere.

Duo Reges: constructio interrete. Mihi quidem Antiochum, quem audis, satis belle videris attendere. Cuius ad naturam apta ratio vera illa et summa lex a philosophis dicitur. Intrandum est igitur in rerum naturam et penitus quid ea postulet pervidendum; Atque ab isto capite fluere necesse est omnem rationem bonorum et malorum. Sed vos squalidius, illorum vides quam niteat oratio.

At, si voluptas esset bonum, desideraret. Quaerimus enim finem bonorum. Itaque si aut requietem natura non quaereret aut eam posset alia quadam ratione consequi. Quae sunt igitur communia vobis cum antiquis, iis sic utamur quasi concessis; Scio enim esse quosdam, qui quavis lingua philosophari possint; Quid ergo attinet dicere: Nihil haberem, quod reprehenderem, si finitas cupiditates haberent?

Possumusne ergo in vita summum bonum dicere, cum id ne in cena quidem posse videamur? Zenonis est, inquam, hoc Stoici. Quo modo autem optimum, si bonum praeterea nullum est? Quamquam ab iis philosophiam et omnes ingenuas disciplinas habemus; Paupertas si malum est, mendicus beatus esse nemo potest, quamvis sit sapiens. Etsi ea quidem, quae adhuc dixisti, quamvis ad aetatem recte isto modo dicerentur. Quid, quod res alia tota est? Bonum incolumis acies: misera caecitas. Quod praeceptum quia maius erat, quam ut ab homine videretur, idcirco assignatum est deo. Etenim semper illud extra est, quod arte comprehenditur.

Est igitur officium eius generis, quod nec in bonis ponatur nec in contrariis. Sed erat aequius Triarium aliquid de dissensione nostra iudicare. Quamquam tu hanc copiosiorem etiam soles dicere. Illa sunt similia: hebes acies est cuipiam oculorum, corpore alius senescit; Dicet pro me ipsa virtus nec dubitabit isti vestro beato M. Roges enim Aristonem, bonane ei videantur haec: vacuitas doloris, divitiae, valitudo; Non igitur de improbo, sed de callido improbo quaerimus, qualis Q. Nec tamen ille erat sapiens quis enim hoc aut quando aut ubi aut unde?

Ex quo intellegitur idem illud, solum bonum esse, quod
honestum sit, idque esse beate vivere: honeste, id est cum
virtute, vivere.

Si enim ita est, vide ne facinus facias, cum mori suadeas.
Nemo enim est, qui aliter dixerit quin omnium naturarum
simile esset id, ad quod omnia referrentur, quod est ultimum
rerum appetendarum.

Nam illud quidem adduci vix possum, ut ea, quae senserit
ille, tibi non vera videantur.

Si enim ad populum me vocas, eum.

Philosophi autem in suis lectulis plerumque moriuntur. Qua ex cognitione facilior facta est investigatio rerum occultissimarum. Nemo nostrum istius generis asotos iucunde putat vivere.

Qui ita affectus, beatum esse numquam probabis; Ita ceterorum sententiis semotis relinquitur non mihi cum Torquato, sed virtuti cum voluptate certatio. Est tamen ea secundum naturam multoque nos ad se expetendam magis hortatur quam superiora omnia. Qui non moveatur et offensione turpitudinis et comprobatione honestatis? Quae cum dixisset paulumque institisset, Quid est? Quae est igitur causa istarum angustiarum?

Falli igitur possumus. Si verbum sequimur, primum longius verbum praepositum quam bonum. Est enim effectrix multarum et magnarum voluptatum. Deinde qui fit, ut ego nesciam, sciant omnes, quicumque Epicurei esse voluerunt? Hoc non est positum in nostra actione. Id enim volumus, id contendimus, ut officii fructus sit ipsum officium. Et quidem iure fortasse, sed tamen non gravissimum est testimonium multitudinis. Si alia sentit, inquam, alia loquitur, numquam intellegam quid sentiat;

Eorum enim omnium multa praetermittentium, dum eligant
aliquid, quod sequantur, quasi curta sententia;

Quaero igitur, quo modo hae tantae commendationes a natura
profectae subito a sapientia relictae sint.

An est aliquid, quod te sua sponte delectet? Quam ob rem tandem, inquit, non satisfacit? Nunc omni virtuti vitium contrario nomine opponitur. Cur, nisi quod turpis oratio est? Quis non odit sordidos, vanos, leves, futtiles? Aliter enim nosmet ipsos nosse non possumus.

Quod si ita se habeat, non possit beatam praestare vitam sapientia.

In eo enim positum est id, quod dicimus esse expetendum. Id est enim, de quo quaerimus. Ut necesse sit omnium rerum, quae natura vigeant, similem esse finem, non eundem. Apparet statim, quae sint officia, quae actiones. Huius ego nunc auctoritatem sequens idem faciam. Cur deinde Metrodori liberos commendas?

Ut optime, secundum naturam affectum esse possit.

Illud dico, ea, quae dicat, praeclare inter se cohaerere. At quicum ioca seria, ut dicitur, quicum arcana, quicum occulta omnia? Vide, ne etiam menses! nisi forte eum dicis, qui, simul atque arripuit, interficit.

An ea, quae per vinitorem antea consequebatur, per se ipsa curabit?

Sunt enim prima elementa naturae, quibus auctis vírtutis quasi germen efficitur. Si quidem, inquit, tollerem, sed relinquo. An vero displicuit ea, quae tributa est animi virtutibus tanta praestantia? Ita relinquet duas, de quibus etiam atque etiam consideret. Hoc loco tenere se Triarius non potuit. Videmus igitur ut conquiescere ne infantes quidem possint. Cyrenaici quidem non recusant; Sit, inquam, tam facilis, quam vultis, comparatio voluptatis, quid de dolore dicemus? Tubulo putas dicere? Ac ne plura complectar-sunt enim innumerabilia-, bene laudata virtus voluptatis aditus intercludat necesse est.

Atqui reperies, inquit, in hoc quidem pertinacem; Et quod est munus, quod opus sapientiae? Urgent tamen et nihil remittunt. Sedulo, inquam, faciam. Mihi vero, inquit, placet agi subtilius et, ut ipse dixisti, pressius. Si stante, hoc natura videlicet vult, salvam esse se, quod concedimus;

Videmus igitur ut conquiescere ne infantes quidem possint. Videamus animi partes, quarum est conspectus illustrior; Fortasse id optimum, sed ubi illud: Plus semper voluptatis? Hic Speusippus, hic Xenocrates, hic eius auditor Polemo, cuius illa ipsa sessio fuit, quam videmus.

Traditur, inquit, ab Epicuro ratio neglegendi doloris. Tubulum fuisse, qua illum, cuius is condemnatus est rogatione, P.

Aliud est enim poëtarum more verba fundere, aliud ea, quae dicas, ratione et arte distinguere.

Ipse Epicurus fortasse redderet, ut Sextus Peducaeus, Sex. Ratio quidem vestra sic cogit. Qua tu etiam inprudens utebare non numquam. Illa tamen simplicia, vestra versuta. At, illa, ut vobis placet, partem quandam tuetur, reliquam deserit. Magna laus. At quicum ioca seria, ut dicitur, quicum arcana, quicum occulta omnia? Hoc enim constituto in philosophia constituta sunt omnia. Beatus sibi videtur esse moriens. Velut ego nunc moveor.

Verba tu fingas et ea dicas, quae non sentias?

Ita similis erit ei finis boni, atque antea fuerat, neque idem tamen;

Prioris generis est docilitas, memoria; Quae diligentissime contra Aristonem dicuntur a Chryippo. Erat enim res aperta. In his igitur partibus duabus nihil erat, quod Zeno commutare gestiret. Tum Lucius: Mihi vero ista valde probata sunt, quod item fratri puto. Confecta res esset.

Etsi qui potest intellegi aut cogitari esse aliquod animal, quod se oderit? Sed ille, ut dixi, vitiose. Collatio igitur ista te nihil iuvat. Ut in geometria, prima si dederis, danda sunt omnia. Saepe ab Aristotele, a Theophrasto mirabiliter est laudata per se ipsa rerum scientia;

Unum nescio, quo modo possit, si luxuriosus sit, finitas cupiditates habere.

Paulum, cum regem Persem captum adduceret, eodem flumine invectio? Deprehensus omnem poenam contemnet. Conclusum est enim contra Cyrenaicos satis acute, nihil ad Epicurum. Vitae autem degendae ratio maxime quidem illis placuit quieta. Nunc vides, quid faciat. Atque hoc loco similitudines eas, quibus illi uti solent, dissimillimas proferebas. Ergo illi intellegunt quid Epicurus dicat, ego non intellego? Atqui reperies, inquit, in hoc quidem pertinacem; Solum praeterea formosum, solum liberum, solum civem, stultost;

Quae est enim, quae se umquam deserat aut partem aliquam sui aut eius partis habitum aut vini aut ullius earum rerum, quae secundum naturam sunt, aut motum aut statum?

Ergo ita: non posse honeste vivi, nisi honeste vivatur? Quis suae urbis conservatorem Codrum, quis Erechthei filias non maxime laudat? Vide ne ista sint Manliana vestra aut maiora etiam, si imperes quod facere non possim. Pudebit te, inquam, illius tabulae, quam Cleanthes sane commode verbis depingere solebat. Ergo et avarus erit, sed finite, et adulter, verum habebit modum, et luxuriosus eodem modo. Illa tamen simplicia, vestra versuta.

Sed haec quidem liberius ab eo dicuntur et saepius. Deinde prima illa, quae in congressu solemus: Quid tu, inquit, huc? Sed quid sentiat, non videtis. Qua igitur re ab deo vincitur, si aeternitate non vincitur?

Ius autem, quod ita dici appellarique possit, id esse natura, alienumque esse a sapiente non modo iniuriam cui facere, verum etiam nocere.

Eademne, quae restincta siti?

Re mihi non aeque satisfacit, et quidem locis pluribus. Illud dico, ea, quae dicat, praeclare inter se cohaerere. Quamquam te quidem video minime esse deterritum. Videsne quam sit magna dissensio? Duo enim genera quae erant, fecit tria. Quam illa ardentis amores excitaret sui! Cur tandem? Certe non potest. Semper enim ita adsumit aliquid, ut ea, quae prima dederit, non deserat. Aeque enim contingit omnibus fidibus, ut incontentae sint.

Praetereo multos, in bis doctum hominem et suavem, Hieronymum, quem iam cur Peripateticum appellem nescio. Cuius ad naturam apta ratio vera illa et summa lex a philosophis dicitur. Rationis enim perfectio est virtus; Et hunc idem dico, inquieta sed ad virtutes et ad vitia nihil interesse. Recte dicis; Honesta oratio, Socratica, Platonis etiam. Itaque mihi non satis videmini considerare quod iter sit naturae quaeque progressio.

Satis est ad hoc responsum.

Nummus in Croesi divitiis obscuratur, pars est tamen divitiarum. Ego quoque, inquit, didicerim libentius si quid attuleris, quam te reprehenderim. Dici enim nihil potest verius. Ubi ut eam caperet aut quando? An vero, inquit, quisquam potest probare, quod perceptfum, quod. Huius, Lyco, oratione locuples, rebus ipsis ielunior. Sed emolumenta communia esse dicuntur, recte autem facta et peccata non habentur communia. At iste non dolendi status non vocatur voluptas.

Ex quo, id quod omnes expetunt, beate vivendi ratio inveniri
et comparari potest.

Cum id quoque, ut cupiebat, audivisset, evelli iussit eam,
qua erat transfixus, hastam.
Quibus rebus intellegitur nec timiditatem ignaviamque vituperari nec fortitudinem patientiamque laudari suo nomine, sed illas reici, quia dolorem pariant, has optari, quia voluptatem.

Negat enim summo bono afferre incrementum diem. Si enim ita est, vide ne facinus facias, cum mori suadeas. Beatus autem esse in maximarum rerum timore nemo potest. Non est igitur summum malum dolor.

Quorum sine causa fieri nihil putandum est.

Vos autem cum perspicuis dubia debeatis illustrare, dubiis perspicua conamini tollere. Possumusne ergo in vita summum bonum dicere, cum id ne in cena quidem posse videamur? Mihi quidem Antiochum, quem audis, satis belle videris attendere. Sic consequentibus vestris sublatis prima tolluntur. Respondent extrema primis, media utrisque, omnia omnibus. Quicquid enim a sapientia proficiscitur, id continuo debet expletum esse omnibus suis partibus; Et harum quidem rerum facilis est et expedita distinctio. Atqui iste locus est, Piso, tibi etiam atque etiam confirmandus, inquam; Quare attende, quaeso.

Idem iste, inquam, de voluptate quid sentit?

Sed et illum, quem nominavi, et ceteros sophistas, ut e Platone intellegi potest, lusos videmus a Socrate. Ne in odium veniam, si amicum destitero tueri. Vos autem cum perspicuis dubia debeatis illustrare, dubiis perspicua conamini tollere. Nemo igitur esse beatus potest. In quo etsi est magnus, tamen nova pleraque et perpauca de moribus. Hoc mihi cum tuo fratre convenit.

Maximas vero virtutes iacere omnis necesse est voluptate dominante.

Et quod est munus, quod opus sapientiae? Respondeat totidem verbis. Sed id ne cogitari quidem potest quale sit, ut non repugnet ipsum sibi. Itaque nostrum est-quod nostrum dico, artis est-ad ea principia, quae accepimus. Expectoque quid ad id, quod quaerebam, respondeas. Sed ad bona praeterita redeamus. Nunc haec primum fortasse audientis servire debemus. Cum autem in quo sapienter dicimus, id a primo rectissime dicitur. Polemoni et iam ante Aristoteli ea prima visa sunt, quae paulo ante dixi.

Ergo et avarus erit, sed finite, et adulter, verum habebit modum, et luxuriosus eodem modo. Non enim, si malum est dolor, carere eo malo satis est ad bene vivendum. Itaque hic ipse iam pridem est reiectus; Que Manilium, ab iisque M.

Minime vero, inquit ille, consentit.
Nihil minus, contraque illa hereditate dives ob eamque rem laetus.

Nam quibus rebus efficiuntur voluptates, eae non sunt in potestate sapientis. Faceres tu quidem, Torquate, haec omnia; Quamquam te quidem video minime esse deterritum. De quibus cupio scire quid sentias. Ita cum ea volunt retinere, quae superiori sententiae conveniunt, in Aristonem incidunt; Utinam quidem dicerent alium alio beatiorem! Iam ruinas videres.

Pisone in eo gymnasio, quod Ptolomaeum vocatur, unaque nobiscum Q.

Omnes enim iucundum motum, quo sensus hilaretur. Istam voluptatem perpetuam quis potest praestare sapienti? An est aliquid per se ipsum flagitiosum, etiamsi nulla comitetur infamia?

Apparet statim, quae sint officia, quae actiones.

Homines optimi non intellegunt totam rationem everti, si ita res se habeat. Idemne, quod iucunde? Si enim ita est, vide ne facinus facias, cum mori suadeas. Bonum liberi: misera orbitas. Sin dicit obscurari quaedam nec apparere, quia valde parva sint, nos quoque concedimus; Si quidem, inquit, tollerem, sed relinquo. Alterum significari idem, ut si diceretur, officia media omnia aut pleraque servantem vivere. Tuo vero id quidem, inquam, arbitratu. Progredientibus autem aetatibus sensim tardeve potius quasi nosmet ipsos cognoscimus. Confecta res esset. Qui est in parvis malis.

Quid ergo aliud intellegetur nisi uti ne quae pars naturae neglegatur? Eorum enim omnium multa praetermittentium, dum eligant aliquid, quod sequantur, quasi curta sententia; Hoc est non modo cor non habere, sed ne palatum quidem. Ad quorum et cognitionem et usum iam corroborati natura ipsa praeeunte deducimur. Potius inflammat, ut coercendi magis quam dedocendi esse videantur. Videsne ut, quibus summa est in voluptate, perspicuum sit quid iis faciendum sit aut non faciendum? Quod iam a me expectare noli.

Quibus expositis facilis est coniectura ea maxime esse
expetenda ex nostris, quae plurimum habent dignitatis, ut
optimae cuiusque partis, quae per se expetatur, virtus sit
expetenda maxime.

Tertium autem omnibus aut maximis rebus iis, quae secundum
naturam sint, fruentem vivere.
Nullis enim partitionibus, nullis definitionibus utuntur
ipsique dicunt ea se modo probare, quibus natura tacita
adsentiatur.

Nam constitui virtus nullo modo potesti nisi ea, quae sunt
prima naturae, ut ad summam pertinentia tenebit.
Nunc dicam de voluptate, nihil scilicet novi, ea tamen, quae
te ipsum probaturum esse confidam.

Nam diligi et carum esse iucundum est propterea, quia
tutiorem vitam et voluptatem pleniorem efficit.

Ac tamen hic mallet non dolere. Ergo illi intellegunt quid Epicurus dicat, ego non intellego? Quis negat? Itaque in rebus minime obscuris non multus est apud eos disserendi labor. Si enim ita est, vide ne facinus facias, cum mori suadeas. Bona autem corporis huic sunt, quod posterius posui, similiora.

Sin autem reliqua appetenda sunt, cur, quod est ultimum rerum appetendarum, id non aut ex omnium earum aut ex plurimarum et maximarum appetitione concluditur?
Etsi ea quidem, quae adhuc dixisti, quamvis ad aetatem recte isto modo dicerentur.

Que Manilium, ab iisque M. Age, inquies, ista parva sunt. Videamus igitur sententias eorum, tum ad verba redeamus. Atqui reperies, inquit, in hoc quidem pertinacem; Cum id fugiunt, re eadem defendunt, quae Peripatetici, verba. Rhetorice igitur, inquam, nos mavis quam dialectice disputare? Propter nos enim illam, non propter eam nosmet ipsos diligimus. Negabat igitur ullam esse artem, quae ipsa a se proficisceretur; Et ille ridens: Age, age, inquit,-satis enim scite me nostri sermonis principium esse voluisti-exponamus adolescenti,. Quam ob rem tandem, inquit, non satisfacit?

Nam si beatus umquam fuisset, beatam vitam usque ad illum a Cyro extructum rogum pertulisset. Id enim natura desiderat. Quasi ego id curem, quid ille aiat aut neget. Quae quo sunt excelsiores, eo dant clariora indicia naturae. Cave putes quicquam esse verius. Tu vero, inquam, ducas licet, si sequetur; Sed videbimus.

Addidisti ad extremum etiam indoctum fuisse.

Nam cum Academicis incerta luctatio est, qui nihil affirmant
et quasi desperata cognitione certi id sequi volunt,
quodcumque veri simile videatur.

Nihilne est in his rebus, quod dignum libero aut indignum esse ducamus?

Nam si beatus umquam fuisset, beatam vitam usque ad illum a Cyro extructum rogum pertulisset. Ergo ita: non posse honeste vivi, nisi honeste vivatur? Mihi vero, inquit, placet agi subtilius et, ut ipse dixisti, pressius. Itaque contra est, ac dicitis; Ergo ita: non posse honeste vivi, nisi honeste vivatur? Eodem modo is enim tibi nemo dabit, quod, expetendum sit, id esse laudabile. Sic enim maiores nostri labores non fugiendos tristissimo tamen verbo aerumnas etiam in deo nominaverunt. Cupit enim dícere nihil posse ad beatam vitam deesse sapienti. Qui enim existimabit posse se miserum esse beatus non erit. Transfer idem ad modestiam vel temperantiam, quae est moderatio cupiditatum rationi oboediens.

Et tamen puto concedi nobis oportere ut Graeco verbo utamur,
si quando minus occurret Latinum, ne hoc ephippiis et
acratophoris potius quam proegmenis et apoproegmenis
concedatur;

Alterum autem genus est magnarum verarumque virtutum, quas
appellamus voluntarias, ut prudentiam, temperantiam,
fortitudinem, iustitiam et reliquas eiusdem generis.

Tollenda est atque extrahenda radicitus. Quae sunt igitur communia vobis cum antiquis, iis sic utamur quasi concessis; Equidem e Cn. Primum cur ista res digna odio est, nisi quod est turpis? Qui-vere falsone, quaerere mittimus-dicitur oculis se privasse; Vitiosum est enim in dividendo partem in genere numerare. Teneo, inquit, finem illi videri nihil dolere. Nihilo magis.

Quis non odit sordidos, vanos, leves, futtiles?

An est aliquid, quod te sua sponte delectet? Esse enim quam vellet iniquus iustus poterat inpune. Hanc quoque iucunditatem, si vis, transfer in animum; At ille non pertimuit saneque fidenter: Istis quidem ipsis verbis, inquit; Nam et a te perfici istam disputationem volo, nec tua mihi oratio longa videri potest. An potest, inquit ille, quicquam esse suavius quam nihil dolere? Et harum quidem rerum facilis est et expedita distinctio. Rapior illuc, revocat autem Antiochus, nec est praeterea, quem audiamus. Dempta enim aeternitate nihilo beatior Iuppiter quam Epicurus;

Ut scias me intellegere, primum idem esse dico voluptatem, quod ille don.

Tantum dico, magis fuisse vestrum agere Epicuri diem natalem, quam illius testamento cavere ut ageretur. Dat enim intervalla et relaxat. Hoc unum Aristo tenuit: praeter vitia atque virtutes negavit rem esse ullam aut fugiendam aut expetendam. Commoda autem et incommoda in eo genere sunt, quae praeposita et reiecta diximus; Dicet pro me ipsa virtus nec dubitabit isti vestro beato M.

Vide, ne etiam menses! nisi forte eum dicis, qui, simul atque arripuit, interficit. Sed tamen omne, quod de re bona dilucide dicitur, mihi praeclare dici videtur. Non autem hoc: igitur ne illud quidem. Qui non moveatur et offensione turpitudinis et comprobatione honestatis? At negat Epicurus-hoc enim vestrum lumen estquemquam, qui honeste non vivat, iucunde posse vivere. Erat enim res aperta. Quid ergo?

Omnia peccata paria dicitis. Ut proverbia non nulla veriora sint quam vestra dogmata. Quid ergo aliud intellegetur nisi uti ne quae pars naturae neglegatur? Recte, inquit, intellegis. Istam voluptatem perpetuam quis potest praestare sapienti? Est, ut dicis, inquam. Venit ad extremum; Hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere. Illa argumenta propria videamus, cur omnia sint paria peccata. Tecum optime, deinde etiam cum mediocri amico. Cave putes quicquam esse verius. Te ipsum, dignissimum maioribus tuis, voluptasne induxit, ut adolescentulus eriperes P.

Tu enim ista lenius, hic Stoicorum more nos vexat.

Itaque contra est, ac dicitis; Idem iste, inquam, de voluptate quid sentit? Deinde prima illa, quae in congressu solemus: Quid tu, inquit, huc? At multis se probavit. Quae dici eadem de ceteris virtutibus possunt, quarum omnium fundamenta vos in voluptate tamquam in aqua ponitis. Nemo nostrum istius generis asotos iucunde putat vivere. Quid, quod res alia tota est? Quo studio Aristophanem putamus aetatem in litteris duxisse?

Longum est enim ad omnia respondere, quae a te dicta sunt. Et quidem iure fortasse, sed tamen non gravissimum est testimonium multitudinis. Virtutis, magnitudinis animi, patientiae, fortitudinis fomentis dolor mitigari solet. An me, inquam, nisi te audire vellem, censes haec dicturum fuisse? Nemo igitur esse beatus potest. Haec dicuntur fortasse ieiunius;

Quodsi ipsam honestatem undique pertectam atque absolutam. Sed haec ab Antiocho, familiari nostro, dicuntur multo melius et fortius, quam a Stasea dicebantur. Ita graviter et severe voluptatem secrevit a bono. Non dolere, inquam, istud quam vim habeat postea videro; Venit ad extremum; Item de contrariis, a quibus ad genera formasque generum venerunt. Cupiditates non Epicuri divisione finiebat, sed sua satietate. Iam enim adesse poterit. Non ego tecum iam ita iocabor, ut isdem his de rebus, cum L. Tubulo putas dicere?

Non semper, inquam; Hoc loco tenere se Triarius non potuit.

Nam et complectitur verbis, quod vult, et dicit plane, quod intellegam; At quicum ioca seria, ut dicitur, quicum arcana, quicum occulta omnia? Quid enim tanto opus est instrumento in optimis artibus comparandis? Neque solum ea communia, verum etiam paria esse dixerunt. Quasi ego id curem, quid ille aiat aut neget. Fortitudinis quaedam praecepta sunt ac paene leges, quae effeminari virum vetant in dolore. Beatus autem esse in maximarum rerum timore nemo potest. Praetereo multos, in bis doctum hominem et suavem, Hieronymum, quem iam cur Peripateticum appellem nescio.

Hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere. Sic enim censent, oportunitatis esse beate vivere. Sed nunc, quod agimus; Quid autem habent admirationis, cum prope accesseris? Ita similis erit ei finis boni, atque antea fuerat, neque idem tamen; Quae quidem sapientes sequuntur duce natura tamquam videntes; Sint modo partes vitae beatae. Minime vero, inquit ille, consentit.

Quo modo autem optimum, si bonum praeterea nullum est? Quamquam ab iis philosophiam et omnes ingenuas disciplinas habemus; An vero, inquit, quisquam potest probare, quod perceptfum, quod. Quod mihi quidem visus est, cum sciret, velle tamen confitentem audire Torquatum. Ne amores quidem sanctos a sapiente alienos esse arbitrantur. Nisi enim id faceret, cur Plato Aegyptum peragravit, ut a sacerdotibus barbaris numeros et caelestia acciperet? Sin aliud quid voles, postea.

Deinde qui fit, ut ego nesciam, sciant omnes, quicumque Epicurei esse voluerunt? Tollitur beneficium, tollitur gratia, quae sunt vincla concordiae. Quamquam ab iis philosophiam et omnes ingenuas disciplinas habemus; Fatebuntur Stoici haec omnia dicta esse praeclare, neque eam causam Zenoni desciscendi fuisse. Ita nemo beato beatior. Invidiosum nomen est, infame, suspectum. Itaque sensibus rationem adiunxit et ratione effecta sensus non reliquit. Atque ab his initiis profecti omnium virtutum et originem et progressionem persecuti sunt. Illum mallem levares, quo optimum atque humanissimum virum, Cn. In quo etsi est magnus, tamen nova pleraque et perpauca de moribus.

At ille pellit, qui permulcet sensum voluptate.

Nam, ut paulo ante docui, augendae voluptatis finis est doloris omnis amotio. Aliter enim nosmet ipsos nosse non possumus. Intellegi quidem, ut propter aliam quampiam rem, verbi gratia propter voluptatem, nos amemus; Idemne, quod iucunde? Quae quidem vel cum periculo est quaerenda vobis; Et quidem, inquit, vehementer errat;

Nunc de hominis summo bono quaeritur; Quamquam te quidem video minime esse deterritum. Quae qui non vident, nihil umquam magnum ac cognitione dignum amaverunt. Sit, inquam, tam facilis, quam vultis, comparatio voluptatis, quid de dolore dicemus? Sit hoc ultimum bonorum, quod nunc a me defenditur; Qui non moveatur et offensione turpitudinis et comprobatione honestatis? Sed videbimus. Itaque sensibus rationem adiunxit et ratione effecta sensus non reliquit.

Quae adhuc, Cato, a te dicta sunt, eadem, inquam, dicere posses, si sequerere Pyrrhonem aut Aristonem. Sit hoc ultimum bonorum, quod nunc a me defenditur; Cum audissem Antiochum, Brute, ut solebam, cum M. Tantum dico, magis fuisse vestrum agere Epicuri diem natalem, quam illius testamento cavere ut ageretur. Sin laboramus, quis est, qui alienae modum statuat industriae? Sed quanta sit alias, nunc tantum possitne esse tanta. Quo modo autem optimum, si bonum praeterea nullum est? Primum cur ista res digna odio est, nisi quod est turpis?

Aequam igitur pronuntiabit sententiam ratio adhibita primum divinarum humanarumque rerum scientia, quae potest appellari rite sapientia, deinde adiunctis virtutibus, quas ratio rerum omnium dominas, tu voluptatum satellites et ministras esse voluisti.
Suam denique cuique naturam esse ad vivendum ducem.

Aut haec tibi, Torquate, sunt vituperanda aut patrocinium voluptatis repudiandum. Miserum hominem! Si dolor summum malum est, dici aliter non potest. Hoc unum Aristo tenuit: praeter vitia atque virtutes negavit rem esse ullam aut fugiendam aut expetendam. Quare ad ea primum, si videtur; Tu enim ista lenius, hic Stoicorum more nos vexat. Quid enim possumus hoc agere divinius? Quod autem ratione actum est, id officium appellamus. An vero, inquit, quisquam potest probare, quod perceptfum, quod.

Si autem id non concedatur, non continuo vita beata tollitur.

Nisi autem rerum natura perspecta erit, nullo modo poterimus sensuum iudicia defendere. Restatis igitur vos; Hoc dixerit potius Ennius: Nimium boni est, cui nihil est mali. Vide, ne etiam menses! nisi forte eum dicis, qui, simul atque arripuit, interficit. Primum divisit ineleganter; Sullae consulatum?

Quantam rem agas, ut Circeis qui habitet totum hunc mundum suum municipium esse existimet?

Restatis igitur vos;

Ut in geometria, prima si dederis, danda sunt omnia. Plane idem, inquit, et maxima quidem, qua fieri nulla maior potest. Illa videamus, quae a te de amicitia dicta sunt. Tu vero, inquam, ducas licet, si sequetur; Gloriosa ostentatio in constituendo summo bono. Nosti, credo, illud: Nemo pius est, qui pietatem-;

Et quidem saepe quaerimus verbum Latinum par Graeco et quod
idem valeat;

Est autem a te semper dictum nec gaudere quemquam nisi
propter corpus nec dolere.

Erat enim Polemonis. Ut placet, inquit, etsi enim illud erat aptius, aequum cuique concedere. Quamquam haec quidem praeposita recte et reiecta dicere licebit. Quamquam te quidem video minime esse deterritum. Primum quid tu dicis breve? Facile est hoc cernere in primis puerorum aetatulis. Quid affers, cur Thorius, cur Caius Postumius, cur omnium horum magister, Orata, non iucundissime vixerit? Sin tantum modo ad indicia veteris memoriae cognoscenda, curiosorum.

Ego autem: Ne tu, inquam, Cato, ista exposuisti, ut tam multa memoriter, ut tam obscura, dilucide, itaque aut omittamus contra omnino velle aliquid aut spatium sumamus ad cogitandum;
Sit voluptas non minor in nasturcio illo, quo vesci Persas
esse solitos scribit Xenophon, quam in Syracusanis mensis,
quae a Platone graviter vituperantur;

Illud quaero, quid ei, qui in voluptate summum bonum ponat,
consentaneum sit dicere.
Et harum quidem rerum facilis est et expedita distinctio.

Huius ego nunc auctoritatem sequens idem faciam. Quod autem satis est, eo quicquid accessit, nimium est; Qualis ista philosophia est, quae non interitum afferat pravitatis, sed sit contenta mediocritate vitiorum? Itaque ad tempus ad Pisonem omnes. Atque hoc loco similitudines eas, quibus illi uti solent, dissimillimas proferebas. Si sapiens, ne tum quidem miser, cum ab Oroete, praetore Darei, in crucem actus est.

Facile est hoc cernere in primis puerorum aetatulis.

Sed mehercule pergrata mihi oratio tua. His enim rebus detractis negat se reperire in asotorum vita quod reprehendat. Ne in odium veniam, si amicum destitero tueri. Quamquam tu hanc copiosiorem etiam soles dicere. Claudii libidini, qui tum erat summo ne imperio, dederetur. Erillus autem ad scientiam omnia revocans unum quoddam bonum vidit, sed nec optimum nec quo vita gubernari possit.

Tum mihi Piso: Quid ergo?

Ita cum ea volunt retinere, quae superiori sententiae conveniunt, in Aristonem incidunt; Que Manilium, ab iisque M. Sed in rebus apertissimis nimium longi sumus. Ratio enim nostra consentit, pugnat oratio. Quid de Platone aut de Democrito loquar? Aliud igitur esse censet gaudere, aliud non dolere.

Non dolere, inquam, istud quam vim habeat postea videro;

Confecta res esset. Hoc non est positum in nostra actione. Non modo carum sibi quemque, verum etiam vehementer carum esse? Quibus rebus vita consentiens virtutibusque respondens recta et honesta et constans et naturae congruens existimari potest. Ita multo sanguine profuso in laetitia et in victoria est mortuus. Magni enim aestimabat pecuniam non modo non contra leges, sed etiam legibus partam. Si stante, hoc natura videlicet vult, salvam esse se, quod concedimus;

Bonum incolumis acies: misera caecitas.

Ut proverbia non nulla veriora sint quam vestra dogmata. Luxuriam non reprehendit, modo sit vacua infinita cupiditate et timore. Quonam modo? Et quidem, inquit, vehementer errat;

Virtutibus igitur rectissime mihi videris et ad consuetudinem nostrae orationis vitia posuisse contraria. Primum cur ista res digna odio est, nisi quod est turpis? Ita relinquet duas, de quibus etiam atque etiam consideret. Ergo hoc quidem apparet, nos ad agendum esse natos.

Nec vero id satis est, neminem esse, qui ipse se oderit, sed illud quoque intellegendum est, neminem esse, qui,quo modo se habeat, nihil sua censeat inte resse.

Mihi enim erit isdem istis fortasse iam utendum. Sed quid sentiat, non videtis. Tollenda est atque extrahenda radicitus. At enim, qua in vita est aliquid mali, ea beata esse non potest. Facit enim ille duo seiuncta ultima bonorum, quae ut essent vera, coniungi debuerunt; Que Manilium, ab iisque M. Quodsi vultum tibi, si incessum fingeres, quo gravior viderere, non esses tui similis; Utrum igitur tibi litteram videor an totas paginas commovere? Nos paucis ad haec additis finem faciamus aliquando;

Mihi quidem Antiochum, quem audis, satis belle videris attendere.

Honesta oratio, Socratica, Platonis etiam. Paulum, cum regem Persem captum adduceret, eodem flumine invectio?

At, illa, ut vobis placet, partem quandam tuetur, reliquam deserit. Omnia contraria, quos etiam insanos esse vultis. Est autem etiam actio quaedam corporis, quae motus et status naturae congruentis tenet; Utinam quidem dicerent alium alio beatiorem! Iam ruinas videres. Ecce aliud simile dissimile. Sed mehercule pergrata mihi oratio tua. Ego vero isti, inquam, permitto.

Aristoteles, Xenocrates, tota illa familia non dabit, quippe
qui valitudinem, vires, divitias, gloriam, multa alia bona
esse dicant, laudabilia non dicant.

Sed finge non solum callidum eum, qui aliquid improbe
faciat, verum etiam praepotentem, ut M.
Dat enim id nobis solitudo, quod si qui deus diceret,
numquam putarem me in Academia tamquam philosophum
disputaturum.

Nam haec ipsa mihi erunt in promptu, quae modo audivi, nec
ante aggrediar, quam te ab istis, quos dicis, instructum
videro.

Unum est sine dolore esse, alterum cum voluptate. Velut ego nunc moveor. Ita relinquet duas, de quibus etiam atque etiam consideret. Aliter autem vobis placet. Non prorsus, inquit, omnisque, qui sine dolore sint, in voluptate, et ea quidem summa, esse dico. Summus dolor plures dies manere non potest?

Nemo nostrum istius generis asotos iucunde putat vivere.

Color egregius, integra valitudo, summa gratia, vita denique conferta voluptatum omnium varietate. Id enim volumus, id contendimus, ut officii fructus sit ipsum officium. Graecum enim hunc versum nostis omnes-: Suavis laborum est praeteritorum memoria. Nam Pyrrho, Aristo, Erillus iam diu abiecti. Praeterea et appetendi et refugiendi et omnino rerum gerendarum initia proficiscuntur aut a voluptate aut a dolore. Nondum autem explanatum satis, erat, quid maxime natura vellet. Non est enim vitium in oratione solum, sed etiam in moribus. Et quidem iure fortasse, sed tamen non gravissimum est testimonium multitudinis. Quis est, qui non oderit libidinosam, protervam adolescentiam? Quae enim adhuc protulisti, popularia sunt, ego autem a te elegantiora desidero. Sed tamen est aliquid, quod nobis non liceat, liceat illis.

Nos quidem Virtutes sic natae sumus, ut tibi serviremus, aliud negotii nihil habemus. Itaque ad tempus ad Pisonem omnes. Ille vero, si insipiens-quo certe, quoniam tyrannus -, numquam beatus; Haec dicuntur inconstantissime. Tanta vis admonitionis inest in locis; Illa videamus, quae a te de amicitia dicta sunt. Illud non continuo, ut aeque incontentae. Huic mori optimum esse propter desperationem sapientiae, illi propter spem vivere.

Duo enim genera quae erant, fecit tria. Varietates autem iniurasque fortunae facile veteres philosophorum praeceptis instituta vita superabat. Magni enim aestimabat pecuniam non modo non contra leges, sed etiam legibus partam. Quid, de quo nulla dissensio est? Cur igitur, inquam, res tam dissimiles eodem nomine appellas? Nam his libris eum malo quam reliquo ornatu villae delectari. Qui bonum omne in virtute ponit, is potest dicere perfici beatam vitam perfectione virtutis; Quos quidem tibi studiose et diligenter tractandos magnopere censeo.

Negat esse eam, inquit, propter se expetendam. Nulla profecto est, quin suam vim retineat a primo ad extremum. Nam illud vehementer repugnat, eundem beatum esse et multis malis oppressum. Itaque fecimus. Ad eas enim res ab Epicuro praecepta dantur.

Videamus igitur sententias eorum, tum ad verba redeamus. Nam illud quidem adduci vix possum, ut ea, quae senserit ille, tibi non vera videantur. Mihi vero, inquit, placet agi subtilius et, ut ipse dixisti, pressius. Haec dicuntur fortasse ieiunius; In his igitur partibus duabus nihil erat, quod Zeno commutare gestiret. Quid, cum fictas fabulas, e quibus utilitas nulla elici potest, cum voluptate legimus?

Nunc ita separantur, ut disiuncta sint, quo nihil potest
esse perversius.

Deinde non quaerimus, quid obscuretur aut intereat, quia sit
admodum parvum, sed quid tale sit, ut expleat summam.

Nummus in Croesi divitiis obscuratur, pars est tamen divitiarum. Negat enim summo bono afferre incrementum diem. Sedulo, inquam, faciam. Audio equidem philosophi vocem, Epicure, sed quid tibi dicendum sit oblitus es. Atque his de rebus et splendida est eorum et illustris oratio.

Sequitur disserendi ratio cognitioque naturae;

Istam voluptatem perpetuam quis potest praestare sapienti? Quod quidem iam fit etiam in Academia. Mihi quidem Antiochum, quem audis, satis belle videris attendere. Non enim iam stirpis bonum quaeret, sed animalis. Qui-vere falsone, quaerere mittimus-dicitur oculis se privasse; Duo enim genera quae erant, fecit tria. Quamquam ab iis philosophiam et omnes ingenuas disciplinas habemus;

Consequentia exquirere, quoad sit id, quod volumus, effectum. Cum id fugiunt, re eadem defendunt, quae Peripatetici, verba. Quae hic rei publicae vulnera inponebat, eadem ille sanabat. Itaque mihi non satis videmini considerare quod iter sit naturae quaeque progressio. Diodorus, eius auditor, adiungit ad honestatem vacuitatem doloris. Eam si varietatem diceres, intellegerem, ut etiam non dicente te intellego; Quo modo autem philosophus loquitur? An eiusdem modi?

Inde sermone vario sex illa a Dipylo stadia confecimus. Quae tamen a te agetur non melior, quam illae sunt, quas interdum optines. Deinde prima illa, quae in congressu solemus: Quid tu, inquit, huc? Hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere. Itaque contra est, ac dicitis; Summum ením bonum exposuit vacuitatem doloris; Omnia contraria, quos etiam insanos esse vultis. Solum praeterea formosum, solum liberum, solum civem, stultost;

Cuius quidem, quoniam Stoicus fuit, sententia condemnata mihi videtur esse inanitas ista verborum. Sed emolumenta communia esse dicuntur, recte autem facta et peccata non habentur communia. Eorum enim omnium multa praetermittentium, dum eligant aliquid, quod sequantur, quasi curta sententia; Sed nunc, quod agimus; Eam tum adesse, cum dolor omnis absit;

Societatem coniunctionis humanae munifice et aeque tuens
iustitia dicitur, cui sunt adiunctae pietas, bonitas,
liberalitas, benignitas, comitas, quaeque sunt generis
eiusdem.

Sequitur disserendi ratio cognitioque naturae;

Virtutis, magnitudinis animi, patientiae, fortitudinis fomentis dolor mitigari solet. Quae si potest singula consolando levare, universa quo modo sustinebit?

Iam id ipsum absurdum, maximum malum neglegi.

Nec vero alia sunt quaerenda contra Carneadeam illam sententiam. Quae enim adhuc protulisti, popularia sunt, ego autem a te elegantiora desidero. Tum mihi Piso: Quid ergo? Dempta enim aeternitate nihilo beatior Iuppiter quam Epicurus; Isto modo ne improbos quidem, si essent boni viri. Rapior illuc, revocat autem Antiochus, nec est praeterea, quem audiamus. Dolor ergo, id est summum malum, metuetur semper, etiamsi non aderit;

Itaque quantum adiit periculum! ad honestatem enim illum omnem conatum suum referebat, non ad voluptatem. Quid, quod homines infima fortuna, nulla spe rerum gerendarum, opifices denique delectantur historia?

Est enim tanti philosophi tamque nobilis audacter sua
decreta defendere.

An quae de prudentia, de cognitione rerum, de coniunctione
generis humani, quaeque ab eisdem de temperantia, de
modestia, de magnitudine animi, de omni honestate dicuntur?

Ex ea difficultate illae fallaciloquae, ut ait Accius, malitiae natae sunt. Quonam, inquit, modo? Octavio fuit, cum illam severitatem in eo filio adhibuit, quem in adoptionem D. In quo etsi est magnus, tamen nova pleraque et perpauca de moribus. Haec igitur Epicuri non probo, inquam. Expressa vero in iis aetatibus, quae iam confirmatae sunt.

Quid ergo? Apparet statim, quae sint officia, quae actiones. Illo enim addito iuste fit recte factum, per se autem hoc ipsum reddere in officio ponitur. Stoici autem, quod finem bonorum in una virtute ponunt, similes sunt illorum; Vos autem cum perspicuis dubia debeatis illustrare, dubiis perspicua conamini tollere. Ita multa dicunt, quae vix intellegam. Nunc haec primum fortasse audientis servire debemus. Nunc ita separantur, ut disiuncta sint, quo nihil potest esse perversius. Hoc loco tenere se Triarius non potuit. At hoc in eo M.

Eorum enim est haec querela, qui sibi cari sunt seseque diligunt. Varietates autem iniurasque fortunae facile veteres philosophorum praeceptis instituta vita superabat. Tum, Quintus et Pomponius cum idem se velle dixissent, Piso exorsus est. Quid, cum fictas fabulas, e quibus utilitas nulla elici potest, cum voluptate legimus? Itaque haec cum illis est dissensio, cum Peripateticis nulla sane. Fadio Gallo, cuius in testamento scriptum esset se ab eo rogatum ut omnis hereditas ad filiam perveniret. Virtutibus igitur rectissime mihi videris et ad consuetudinem nostrae orationis vitia posuisse contraria. Mihi vero, inquit, placet agi subtilius et, ut ipse dixisti, pressius. Paulum, cum regem Persem captum adduceret, eodem flumine invectio?

Illud quaero, quid ei, qui in voluptate summum bonum ponat, consentaneum sit dicere. Huius ego nunc auctoritatem sequens idem faciam. Iam in altera philosophiae parte. Utinam quidem dicerent alium alio beatiorem! Iam ruinas videres. An vero displicuit ea, quae tributa est animi virtutibus tanta praestantia? At enim, qua in vita est aliquid mali, ea beata esse non potest.

Primum divisit ineleganter; Eaedem enim utilitates poterunt eas labefactare atque pervertere.

Quid, quod homines infima fortuna, nulla spe rerum gerendarum, opifices denique delectantur historia?
Animum autem reliquis rebus ita perfecit, ut corpus;

Nobis Heracleotes ille Dionysius flagitiose descivisse videtur a Stoicis propter oculorum dolorem. Inde igitur, inquit, ordiendum est. Vestri haec verecundius, illi fortasse constantius. Tanta vis admonitionis inest in locis; Idemne, quod iucunde? Quis enim confidit semper sibi illud stabile et firmum permansurum, quod fragile et caducum sit? Si alia sentit, inquam, alia loquitur, numquam intellegam quid sentiat; Non semper, inquam; Itaque primos congressus copulationesque et consuetudinum instituendarum voluntates fieri propter voluptatem; Sin dicit obscurari quaedam nec apparere, quia valde parva sint, nos quoque concedimus;

Aliter enim explicari, quod quaeritur, non potest. Aliter autem vobis placet. Quod quidem nobis non saepe contingit. Quid ergo attinet gloriose loqui, nisi constanter loquare? Vitiosum est enim in dividendo partem in genere numerare. At hoc in eo M. Cum sciret confestim esse moriendum eamque mortem ardentiore studio peteret, quam Epicurus voluptatem petendam putat.

Quae diligentissime contra Aristonem dicuntur a Chryippo. Ut non sine causa ex iis memoriae ducta sit disciplina. Eam tum adesse, cum dolor omnis absit; Quid enim me prohiberet Epicureum esse, si probarem, quae ille diceret? Mihi vero, inquit, placet agi subtilius et, ut ipse dixisti, pressius. Quid enim me prohiberet Epicureum esse, si probarem, quae ille diceret?

Quae cum dixisset paulumque institisset, Quid est? Sed vobis voluptatum perceptarum recordatio vitam beatam facit, et quidem corpore perceptarum. Quia dolori non voluptas contraria est, sed doloris privatio. Respondent extrema primis, media utrisque, omnia omnibus. Isto modo, ne si avia quidem eius nata non esset. Teneo, inquit, finem illi videri nihil dolere. Familiares nostros, credo, Sironem dicis et Philodemum, cum optimos viros, tum homines doctissimos.

Et hi quidem ita non sola virtute finem bonorum contineri putant, ut rebus tamen omnibus virtutem anteponant; Tecum optime, deinde etiam cum mediocri amico. Cur fortior sit, si illud, quod tute concedis, asperum et vix ferendum putabit? Nec tamen ullo modo summum pecudis bonum et hominis idem mihi videri potest. Beatus autem esse in maximarum rerum timore nemo potest. Quis negat?

Cognitis autem rerum finibus, cum intellegitur, quid sit et bonorum extremum et malorum, inventa vitae via est conformatioque omnium officiorum, cum quaeritur, quo quodque referatur;
Minime vero probatur huic disciplinae, de qua loquor, aut iustitiam aut amicitiam propter utilitates adscisci aut probari.

Mihi, inquam, qui te id ipsum rogavi? Teneo, inquit, finem illi videri nihil dolere. Positum est a nostris in iis esse rebus, quae secundum naturam essent, non dolere; Et ille ridens: Video, inquit, quid agas; Habent enim et bene longam et satis litigiosam disputationem. Quasi vero, inquit, perpetua oratio rhetorum solum, non etiam philosophorum sit. Non autem hoc: igitur ne illud quidem. In qua quid est boni praeter summam voluptatem, et eam sempiternam? Tu autem negas fortem esse quemquam posse, qui dolorem malum putet. Quae ista amicitia est?

Hoc est non dividere, sed frangere. Quid de Platone aut de Democrito loquar? Verum tamen cum de rebus grandioribus dicas, ipsae res verba rapiunt; Esse enim, nisi eris, non potes.

Quid, si etiam iucunda memoria est praeteritorum malorum?

Neque enim disputari sine reprehensione nec cum iracundia aut pertinacia recte disputari potest. Nunc haec primum fortasse audientis servire debemus. Paupertas si malum est, mendicus beatus esse nemo potest, quamvis sit sapiens. Verum tamen cum de rebus grandioribus dicas, ipsae res verba rapiunt;

Quare hoc videndum est, possitne nobis hoc ratio philosophorum dare. Deinde prima illa, quae in congressu solemus: Quid tu, inquit, huc? Facile est hoc cernere in primis puerorum aetatulis. Sed ea mala virtuti magnitudine obruebantur. Dulce amarum, leve asperum, prope longe, stare movere, quadratum rotundum. Et quidem Arcesilas tuus, etsi fuit in disserendo pertinacior, tamen noster fuit; Quod ea non occurrentia fingunt, vincunt Aristonem;