Solum praeterea formosum, solum liberum, solum civem, stultost;

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Duo Reges: constructio interrete. Sed fac ista esse non inportuna; Consequentia exquirere, quoad sit id, quod volumus, effectum. Neque enim civitas in seditione beata esse potest nec in discordia dominorum domus;

Atqui perspicuum est hominem e corpore animoque constare,
cum primae sint animi partes, secundae corporis.

Totum autem id externum est, et quod externum, id in casu
est.

Verba tu fingas et ea dicas, quae non sentias? Quamquam tu hanc copiosiorem etiam soles dicere. Quicquid porro animo cernimus, id omne oritur a sensibus;

Huic mori optimum esse propter desperationem sapientiae, illi propter spem vivere. Illum mallem levares, quo optimum atque humanissimum virum, Cn. Cum autem negant ea quicquam ad beatam vitam pertinere, rursus naturam relinquunt. Nec enim, omnes avaritias si aeque avaritias esse dixerimus, sequetur ut etiam aequas esse dicamus. Varietates autem iniurasque fortunae facile veteres philosophorum praeceptis instituta vita superabat. Magna laus. Quod autem ratione actum est, id officium appellamus. Qua tu etiam inprudens utebare non numquam.

Illud quaero, quid ei, qui in voluptate summum bonum ponat, consentaneum sit dicere.

In quibus doctissimi illi veteres inesse quiddam caeleste et divinum putaverunt. Quid de Pythagora? Apparet statim, quae sint officia, quae actiones. Homines optimi non intellegunt totam rationem everti, si ita res se habeat. Maximas vero virtutes iacere omnis necesse est voluptate dominante. Ad eos igitur converte te, quaeso. An eiusdem modi? Hoc loco tenere se Triarius non potuit. Sin laboramus, quis est, qui alienae modum statuat industriae? Itaque eos id agere, ut a se dolores, morbos, debilitates repellant.

Quae enim cupiditates a natura proficiscuntur, facile
explentur sine ulla iniuria, quae autem inanes sunt, iis
parendum non est.

Quo studio Aristophanem putamus aetatem in litteris duxisse?
Quid ad utilitatem tantae pecuniae?

Cum sciret confestim esse moriendum eamque mortem ardentiore studio peteret, quam Epicurus voluptatem petendam putat. Ne amores quidem sanctos a sapiente alienos esse arbitrantur. Itaque mihi non satis videmini considerare quod iter sit naturae quaeque progressio. An tu me de L. Sed plane dicit quod intellegit. At iam decimum annum in spelunca iacet.

Aliud est enim poëtarum more verba fundere, aliud ea, quae
dicas, ratione et arte distinguere.

Possumusne hic scire qualis sit, nisi contulerimus inter
nos, cum finem bonorum dixerimus, quid finis, quid etiam sit
ipsum bonum?
Atqui, inquit, si Stoicis concedis ut virtus sola, si adsit
vitam efficiat beatam, concedis etiam Peripateticis.

Omnes, qui non sint sapientes, aeque miseros esse, sapientes
omnes summe beatos, recte facta omnia aequalia, omnia
peccata paria;
Falli igitur possumus.

Oculorum, inquit Plato, est in nobis sensus acerrimus, quibus sapientiam non cernimus. Nihil illinc huc pervenit. Respondent extrema primis, media utrisque, omnia omnibus. Quicquid porro animo cernimus, id omne oritur a sensibus; Si enim ad populum me vocas, eum. Hic nihil fuit, quod quaereremus.

Eadem nunc mea adversum te oratio est. An dolor longissimus quisque miserrimus, voluptatem non optabiliorem diuturnitas facit? Primum quid tu dicis breve? Mihi quidem Antiochum, quem audis, satis belle videris attendere. Dolere malum est: in crucem qui agitur, beatus esse non potest. Vide, quantum, inquam, fallare, Torquate. Consequatur summas voluptates non modo parvo, sed per me nihilo, si potest; Non est enim vitium in oratione solum, sed etiam in moribus.

Ergo opifex plus sibi proponet ad formarum quam civis excellens ad factorum pulchritudinem? Incommoda autem et commoda-ita enim estmata et dustmata appello-communia esse voluerunt, paria noluerunt. Gerendus est mos, modo recte sentiat. Omnia contraria, quos etiam insanos esse vultis. Pauca mutat vel plura sane; Iam contemni non poteris. Nummus in Croesi divitiis obscuratur, pars est tamen divitiarum. Nec vero alia sunt quaerenda contra Carneadeam illam sententiam.

Istam voluptatem perpetuam quis potest praestare sapienti?

Vide ne ista sint Manliana vestra aut maiora etiam, si imperes quod facere non possim. Atque haec coniunctio confusioque virtutum tamen a philosophis ratione quadam distinguitur. Quo modo autem optimum, si bonum praeterea nullum est? Etsi ea quidem, quae adhuc dixisti, quamvis ad aetatem recte isto modo dicerentur. Omnis enim est natura diligens sui. Idemque diviserunt naturam hominis in animum et corpus. Iubet igitur nos Pythius Apollo noscere nosmet ipsos. Ad eas enim res ab Epicuro praecepta dantur.

Quod autem patrocinium aut quae ista causa est voluptatis,
quae nec testes ullos e claris viris nec laudatores poterit
adhibere?

Dic in quovis conventu te omnia facere, ne doleas.

Cum ageremus, inquit, vitae beatum et eundem supremum diem, scribebamus haec. Quod vestri non item. Hoc est non modo cor non habere, sed ne palatum quidem. Huius, Lyco, oratione locuples, rebus ipsis ielunior. Ergo opifex plus sibi proponet ad formarum quam civis excellens ad factorum pulchritudinem? Callipho ad virtutem nihil adiunxit nisi voluptatem, Diodorus vacuitatem doloris. Tenent mordicus. Nunc haec primum fortasse audientis servire debemus. Quae fere omnia appellantur uno ingenii nomine, easque virtutes qui habent, ingeniosi vocantur.

Quid, quod res alia tota est? Deinde qui fit, ut ego nesciam, sciant omnes, quicumque Epicurei esse voluerunt? Quamvis enim depravatae non sint, pravae tamen esse possunt. Quid in isto egregio tuo officio et tanta fide-sic enim existimo-ad corpus refers?

Sed in rebus apertissimis nimium longi sumus.

Scio enim esse quosdam, qui quavis lingua philosophari possint; Quae diligentissime contra Aristonem dicuntur a Chryippo. Quamvis enim depravatae non sint, pravae tamen esse possunt. Quando enim Socrates, qui parens philosophiae iure dici potest, quicquam tale fecit? Conferam tecum, quam cuique verso rem subicias; Quamquam ab iis philosophiam et omnes ingenuas disciplinas habemus;

Sunt enim prima elementa naturae, quibus auctis vírtutis quasi germen efficitur. Apud imperitos tum illa dicta sunt, aliquid etiam coronae datum; Cum id fugiunt, re eadem defendunt, quae Peripatetici, verba. Sed quid attinet de rebus tam apertis plura requirere? Dic in quovis conventu te omnia facere, ne doleas. Illi enim inter se dissentiunt. Parvi enim primo ortu sic iacent, tamquam omnino sine animo sint. Tecum optime, deinde etiam cum mediocri amico. Equidem etiam Epicurum, in physicis quidem, Democriteum puto. Certe, nisi voluptatem tanti aestimaretis.

Philosophi autem in suis lectulis plerumque moriuntur. Aut unde est hoc contritum vetustate proverbium: quicum in tenebris? Quamquam ab iis philosophiam et omnes ingenuas disciplinas habemus; Quodsi vultum tibi, si incessum fingeres, quo gravior viderere, non esses tui similis; Utrum igitur tibi litteram videor an totas paginas commovere? Quarum ambarum rerum cum medicinam pollicetur, luxuriae licentiam pollicetur. Id mihi magnum videtur. Itaque e contrario moderati aequabilesque habitus, affectiones ususque corporis apti esse ad naturam videntur.

Nihil opus est exemplis hoc facere longius.
Ita fit cum gravior, tum etiam splendidior oratio.

Minime vero probatur huic disciplinae, de qua loquor, aut
iustitiam aut amicitiam propter utilitates adscisci aut
probari.

Dici enim nihil potest verius.

An eum discere ea mavis, quae cum plane perdidiceriti nihil sciat? Omnes enim iucundum motum, quo sensus hilaretur. Non quam nostram quidem, inquit Pomponius iocans; Si ad corpus pertinentibus, rationes tuas te video compensare cum istis doloribus, non memoriam corpore perceptarum voluptatum; Non igitur bene. At modo dixeras nihil in istis rebus esse, quod interesset. Hoc ille tuus non vult omnibusque ex rebus voluptatem quasi mercedem exigit. At certe gravius.

Negat enim tenuissimo victu, id est contemptissimis escis et potionibus, minorem voluptatem percipi quam rebus exquisitissimis ad epulandum.
E quo efficitur, non ut nos non intellegamus quae vis sit istius verbi, sed ut ille suo more loquatur, nostrum neglegat.

Septem autem illi non suo, sed populorum suffragio omnium nominati sunt.

Vos autem cum perspicuis dubia debeatis illustrare, dubiis perspicua conamini tollere. Duo enim genera quae erant, fecit tria. Quod autem satis est, eo quicquid accessit, nimium est; Quid est, quod ab ea absolvi et perfici debeat? Cur igitur, inquam, res tam dissimiles eodem nomine appellas?

Scientiam pollicentur, quam non erat mirum sapientiae cupido patria esse cariorem.

Sin laboramus, quis est, qui alienae modum statuat industriae? Themistocles quidem, cum ei Simonides an quis alius artem memoriae polliceretur, Oblivionis, inquit, mallem. Et hunc idem dico, inquieta sed ad virtutes et ad vitia nihil interesse. Expectoque quid ad id, quod quaerebam, respondeas. Aliis esse maiora, illud dubium, ad id, quod summum bonum dicitis, ecquaenam possit fieri accessio. Sed in rebus apertissimis nimium longi sumus. Maximus dolor, inquit, brevis est.

Et ille ridens: Video, inquit, quid agas; Et quidem, inquit, vehementer errat; Et ille ridens: Video, inquit, quid agas; Utrum igitur tibi litteram videor an totas paginas commovere? Hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere. Quid turpius quam sapientis vitam ex insipientium sermone pendere? Cum id fugiunt, re eadem defendunt, quae Peripatetici, verba. Si enim ad populum me vocas, eum. Quo plebiscito decreta a senatu est consuli quaestio Cn. Egone quaeris, inquit, quid sentiam? Sed erat aequius Triarium aliquid de dissensione nostra iudicare.

Quamquam ab iis philosophiam et omnes ingenuas disciplinas habemus; Respondent extrema primis, media utrisque, omnia omnibus. Quae quo sunt excelsiores, eo dant clariora indicia naturae. Cui Tubuli nomen odio non est? Itaque e contrario moderati aequabilesque habitus, affectiones ususque corporis apti esse ad naturam videntur. Collatio igitur ista te nihil iuvat. Si longus, levis. At iam decimum annum in spelunca iacet.

Ita ne hoc quidem modo paria peccata sunt. At enim, qua in vita est aliquid mali, ea beata esse non potest. Atque ita re simpliciter primo collocata reliqua subtilius persequentes corporis bona facilem quandam rationem habere censebant; Itaque primos congressus copulationesque et consuetudinum instituendarum voluntates fieri propter voluptatem; Nemo nostrum istius generis asotos iucunde putat vivere. Se omnia, quae secundum naturam sint, b o n a appellare, quae autem contra, m a l a. Non pugnem cum homine, cur tantum habeat in natura boni; Haec bene dicuntur, nec ego repugno, sed inter sese ipsa pugnant.

Hoc loco tenere se Triarius non potuit.

At iste non dolendi status non vocatur voluptas. Multoque hoc melius nos veriusque quam Stoici. Non enim solum Torquatus dixit quid sentiret, sed etiam cur. In quo etsi est magnus, tamen nova pleraque et perpauca de moribus. Suam denique cuique naturam esse ad vivendum ducem. Non dolere, inquam, istud quam vim habeat postea videro; Negat enim tenuissimo victu, id est contemptissimis escis et potionibus, minorem voluptatem percipi quam rebus exquisitissimis ad epulandum. Dic in quovis conventu te omnia facere, ne doleas.

Nos quidem Virtutes sic natae sumus, ut tibi serviremus, aliud negotii nihil habemus. Paria sunt igitur.

Collige omnia, quae soletis: Praesidium amicorum.

Sed quid sentiat, non videtis. Sed quanta sit alias, nunc tantum possitne esse tanta. Duo enim genera quae erant, fecit tria. An vero displicuit ea, quae tributa est animi virtutibus tanta praestantia? Praeclare enim Plato: Beatum, cui etiam in senectute contigerit, ut sapientiam verasque opiniones assequi possit. Nam de isto magna dissensio est. Sed eum qui audiebant, quoad poterant, defendebant sententiam suam. Res enim se praeclare habebat, et quidem in utraque parte. Theophrastus mediocriterne delectat, cum tractat locos ab Aristotele ante tractatos? Videmusne ut pueri ne verberibus quidem a contemplandis rebus perquirendisque deterreantur? Et quidem iure fortasse, sed tamen non gravissimum est testimonium multitudinis. Hic ambiguo ludimur.

Tanta vis admonitionis inest in locis; Facillimum id quidem est, inquam. At ille pellit, qui permulcet sensum voluptate. Huic mori optimum esse propter desperationem sapientiae, illi propter spem vivere. An dubium est, quin virtus ita maximam partem optineat in rebus humanis, ut reliquas obruat? Nam his libris eum malo quam reliquo ornatu villae delectari. Age, inquies, ista parva sunt. Hinc ceteri particulas arripere conati suam quisque videro voluit afferre sententiam. Quam ob rem tandem, inquit, non satisfacit? Sed haec quidem liberius ab eo dicuntur et saepius.

Quae est igitur causa istarum angustiarum?

Isto modo ne improbos quidem, si essent boni viri. Quamquam haec quidem praeposita recte et reiecta dicere licebit. Dicet pro me ipsa virtus nec dubitabit isti vestro beato M. Ita fit beatae vitae domina fortuna, quam Epicurus ait exiguam intervenire sapienti. Sed tu istuc dixti bene Latine, parum plane. Duo enim genera quae erant, fecit tria. Dic in quovis conventu te omnia facere, ne doleas. Isto modo, ne si avia quidem eius nata non esset. Ad eas enim res ab Epicuro praecepta dantur.

Primum in nostrane potestate est, quid meminerimus? Huic ego, si negaret quicquam interesse ad beate vivendum quali uteretur victu, concederem, laudarem etiam; Haec igitur Epicuri non probo, inquam. Sit, inquam, tam facilis, quam vultis, comparatio voluptatis, quid de dolore dicemus? Sic vester sapiens magno aliquo emolumento commotus cicuta, si opus erit, dimicabit. Audax negotium, dicerem impudens, nisi hoc institutum postea translatum ad philosophos nostros esset. Tu autem, si tibi illa probabantur, cur non propriis verbis ea tenebas? Nam Pyrrho, Aristo, Erillus iam diu abiecti. Audeo dicere, inquit. Cum id fugiunt, re eadem defendunt, quae Peripatetici, verba. Illum mallem levares, quo optimum atque humanissimum virum, Cn.

Ita enim vivunt quidam, ut eorum vita refellatur oratio. Dicet pro me ipsa virtus nec dubitabit isti vestro beato M. Hoc est dicere: Non reprehenderem asotos, si non essent asoti. Hanc quoque iucunditatem, si vis, transfer in animum; Quo plebiscito decreta a senatu est consuli quaestio Cn. In omni enim arte vel studio vel quavis scientia vel in ipsa virtute optimum quidque rarissimum est.

Solum praeterea formosum, solum liberum, solum civem, stultost; Quia dolori non voluptas contraria est, sed doloris privatio. Non igitur potestis voluptate omnia dirigentes aut tueri aut retinere virtutem. Ergo in utroque exercebantur, eaque disciplina effecit tantam illorum utroque in genere dicendi copiam. Quis animo aequo videt eum, quem inpure ac flagitiose putet vivere? Sed fac ista esse non inportuna; Non autem hoc: igitur ne illud quidem. Unum est sine dolore esse, alterum cum voluptate. Causa autem fuit huc veniendi ut quosdam hinc libros promerem. Negat enim summo bono afferre incrementum diem.

Modo etiam paulum ad dexteram de via declinavi, ut ad Pericli sepulcrum accederem. Idemne potest esse dies saepius, qui semel fuit? Itaque eos id agere, ut a se dolores, morbos, debilitates repellant. Suam denique cuique naturam esse ad vivendum ducem. Duarum enim vitarum nobis erunt instituta capienda. Quamvis enim depravatae non sint, pravae tamen esse possunt. Quid, quod res alia tota est? Illa argumenta propria videamus, cur omnia sint paria peccata.

Tu vero, inquam, ducas licet, si sequetur;

At quicum ioca seria, ut dicitur, quicum arcana, quicum occulta omnia? Philosophi autem in suis lectulis plerumque moriuntur. Fortasse id optimum, sed ubi illud: Plus semper voluptatis?

Sunt enim quasi prima elementa naturae, quibus ubertas orationis adhiberi vix potest, nec equidem eam cogito consectari.

Quarum ambarum rerum cum medicinam pollicetur, luxuriae licentiam pollicetur. Idem iste, inquam, de voluptate quid sentit? Ita ne hoc quidem modo paria peccata sunt. Nam aliquando posse recte fieri dicunt nulla expectata nec quaesita voluptate. Et ille ridens: Video, inquit, quid agas; Itaque rursus eadem ratione, qua sum paulo ante usus, haerebitis. Nam si propter voluptatem, quae est ista laus, quae possit e macello peti? Non enim, si omnia non sequebatur, idcirco non erat ortus illinc. Quorum altera prosunt, nocent altera.

Non enim solum Torquatus dixit quid sentiret, sed etiam cur. Mihi, inquam, qui te id ipsum rogavi? Quae contraria sunt his, malane? Ille vero, si insipiens-quo certe, quoniam tyrannus -, numquam beatus; Ita graviter et severe voluptatem secrevit a bono.

Cum autem progrediens confirmatur animus, agnoscit ille
quidem naturae vim, sed ita, ut progredi possit longius, per
se sit tantum inchoata.

Etenim semper illud extra est, quod arte comprehenditur.

In schola desinis.

Addebat etiam se in legem Voconiam iuratum contra eam facere non audere, nisi aliter amicis videretur. O magnam vim ingenii causamque iustam, cur nova existeret disciplina! Perge porro. Sic, et quidem diligentius saepiusque ista loquemur inter nos agemusque communiter. Quis non odit sordidos, vanos, leves, futtiles? Quantam rem agas, ut Circeis qui habitet totum hunc mundum suum municipium esse existimet?

Sed erat aequius Triarium aliquid de dissensione nostra iudicare.

Quid de Pythagora? Res enim concurrent contrariae. Illi enim inter se dissentiunt. Atqui reperies, inquit, in hoc quidem pertinacem; Expectoque quid ad id, quod quaerebam, respondeas. At enim sequor utilitatem. De quibus cupio scire quid sentias. Roges enim Aristonem, bonane ei videantur haec: vacuitas doloris, divitiae, valitudo;

Itaque a sapientia praecipitur se ipsam, si usus sit, sapiens ut relinquat. Aliud igitur esse censet gaudere, aliud non dolere. Ergo omni animali illud, quod appetiti positum est in eo, quod naturae est accommodatum.

Saepe ab Aristotele, a Theophrasto mirabiliter est laudata per se ipsa rerum scientia; Aut unde est hoc contritum vetustate proverbium: quicum in tenebris? Bona autem corporis huic sunt, quod posterius posui, similiora. Nec enim, dum metuit, iustus est, et certe, si metuere destiterit, non erit; Si enim sapiens aliquis miser esse possit, ne ego istam gloriosam memorabilemque virtutem non magno aestimandam putem. Roges enim Aristonem, bonane ei videantur haec: vacuitas doloris, divitiae, valitudo; Sed in rebus apertissimis nimium longi sumus. Sed erat aequius Triarium aliquid de dissensione nostra iudicare.

Qui non moveatur et offensione turpitudinis et comprobatione honestatis?

Sic, et quidem diligentius saepiusque ista loquemur inter nos agemusque communiter. Ne in odium veniam, si amicum destitero tueri. Non minor, inquit, voluptas percipitur ex vilissimis rebus quam ex pretiosissimis. Audax negotium, dicerem impudens, nisi hoc institutum postea translatum ad philosophos nostros esset. Ex ea difficultate illae fallaciloquae, ut ait Accius, malitiae natae sunt. Tum ego: Non mehercule, inquam, soleo temere contra Stoicos, non quo illis admodum assentiar, sed pudore impedior; Universa enim illorum ratione cum tota vestra confligendum puto.

Ab hoc autem quaedam non melius quam veteres, quaedam omnino relicta.

An hoc usque quaque, aliter in vita? Atque haec coniunctio confusioque virtutum tamen a philosophis ratione quadam distinguitur. Hoc etsi multimodis reprehendi potest, tamen accipio, quod dant. Nunc de hominis summo bono quaeritur; A primo, ut opinor, animantium ortu petitur origo summi boni. Nullus est igitur cuiusquam dies natalis. Quod autem ratione actum est, id officium appellamus.

Dici enim nihil potest verius. Non enim ipsa genuit hominem, sed accepit a natura inchoatum. Habent enim et bene longam et satis litigiosam disputationem. Omnia contraria, quos etiam insanos esse vultis. An me, inquis, tam amentem putas, ut apud imperitos isto modo loquar? Quid autem habent admirationis, cum prope accesseris? Atque ab his initiis profecti omnium virtutum et originem et progressionem persecuti sunt. Negat enim summo bono afferre incrementum diem. Nec lapathi suavitatem acupenseri Galloni Laelius anteponebat, sed suavitatem ipsam neglegebat; Sed hoc sane concedamus.

Qua igitur re ab deo vincitur, si aeternitate non vincitur?

Quod equidem non reprehendo; Hos contra singulos dici est melius. Heri, inquam, ludis commissis ex urbe profectus veni ad vesperum. Nihil illinc huc pervenit. Quis est tam dissimile homini. Mihi quidem Homerus huius modi quiddam vidisse videatur in iis, quae de Sirenum cantibus finxerit. Torquatus, is qui consul cum Cn.

Si longus, levis. Quid turpius quam sapientis vitam ex insipientium sermone pendere? Eorum enim est haec querela, qui sibi cari sunt seseque diligunt. Parvi enim primo ortu sic iacent, tamquam omnino sine animo sint. Quis tibi ergo istud dabit praeter Pyrrhonem, Aristonem eorumve similes, quos tu non probas? Quid nunc honeste dicit? Ergo infelix una molestia, fellx rursus, cum is ipse anulus in praecordiis piscis inventus est? Gloriosa ostentatio in constituendo summo bono.

Habes, inquam, Cato, formam eorum, de quibus loquor, philosophorum. Quid enim est a Chrysippo praetermissum in Stoicis? Beatus sibi videtur esse moriens. Quis est, qui non oderit libidinosam, protervam adolescentiam? Hoc loco tenere se Triarius non potuit. At negat Epicurus-hoc enim vestrum lumen estquemquam, qui honeste non vivat, iucunde posse vivere. Quid ei reliquisti, nisi te, quoquo modo loqueretur, intellegere, quid diceret? In qua quid est boni praeter summam voluptatem, et eam sempiternam?

Utilitatis causa amicitia est quaesita. Primum divisit ineleganter; Itaque rursus eadem ratione, qua sum paulo ante usus, haerebitis. Qua ex cognitione facilior facta est investigatio rerum occultissimarum. Habent enim et bene longam et satis litigiosam disputationem. Neutrum vero, inquit ille. Quoniam, si dis placet, ab Epicuro loqui discimus.

Praetereo multos, in bis doctum hominem et suavem, Hieronymum, quem iam cur Peripateticum appellem nescio. Ergo instituto veterum, quo etiam Stoici utuntur, hinc capiamus exordium. Quis enim confidit semper sibi illud stabile et firmum permansurum, quod fragile et caducum sit? Et certamen honestum et disputatio splendida! omnis est enim de virtutis dignitate contentio. Sapiens autem semper beatus est et est aliquando in dolore; Ut nemo dubitet, eorum omnia officia quo spectare, quid sequi, quid fugere debeant? Quid autem habent admirationis, cum prope accesseris?

Fortes viri voluptatumne calculis subductis proelium ineunt,
sanguinem pro patria profundunt, an quodam animi ardore
atque impetu concitati?

Quod praeceptum quia maius erat, quam ut ab homine
videretur, idcirco assignatum est deo.

Non enim iam stirpis bonum quaeret, sed animalis. Potius inflammat, ut coercendi magis quam dedocendi esse videantur. Quod ea non occurrentia fingunt, vincunt Aristonem; Sunt enim prima elementa naturae, quibus auctis vírtutis quasi germen efficitur. Quis est, qui non oderit libidinosam, protervam adolescentiam? Idemne, quod iucunde? Itaque nostrum est-quod nostrum dico, artis est-ad ea principia, quae accepimus.

Quam ob rem tandem, inquit, non satisfacit?

Tum Piso: Quoniam igitur aliquid omnes, quid Lucius noster? Idemque diviserunt naturam hominis in animum et corpus. Nondum autem explanatum satis, erat, quid maxime natura vellet. Ita ne hoc quidem modo paria peccata sunt. Scisse enim te quis coarguere possit? Fortitudinis quaedam praecepta sunt ac paene leges, quae effeminari virum vetant in dolore. Ego vero volo in virtute vim esse quam maximam; Item de contrariis, a quibus ad genera formasque generum venerunt.

Scripsit enim et multis saepe verbis et breviter arteque in
eo libro, quem modo nominavi, mortem nihil ad nos pertinere.

Gloriosa ostentatio in constituendo summo bono.

Re mihi non aeque satisfacit, et quidem locis pluribus. Non autem hoc: igitur ne illud quidem. Is ita vivebat, ut nulla tam exquisita posset inveniri voluptas, qua non abundaret. Duo enim genera quae erant, fecit tria. Apud ceteros autem philosophos, qui quaesivit aliquid, tacet; Nec enim, dum metuit, iustus est, et certe, si metuere destiterit, non erit; Est tamen ea secundum naturam multoque nos ad se expetendam magis hortatur quam superiora omnia. Quam ob rem tandem, inquit, non satisfacit?

Inde sermone vario sex illa a Dipylo stadia confecimus.

Tollenda est atque extrahenda radicitus. Illa videamus, quae a te de amicitia dicta sunt. Nobis aliter videtur, recte secusne, postea; Et harum quidem rerum facilis est et expedita distinctio. Et ille ridens: Age, age, inquit,-satis enim scite me nostri sermonis principium esse voluisti-exponamus adolescenti,. Qui enim existimabit posse se miserum esse beatus non erit. Deinde prima illa, quae in congressu solemus: Quid tu, inquit, huc? Ex rebus enim timiditas, non ex vocabulis nascitur.

Ne tu, inquam, Cato, verbis illustribus et id, quod vis, declarantibus! itaque mihi videris Latine docere philosophiam et ei quasi civitatem dare.
Nec vero umquam summum bonum assequi quisquam posset, si omnia illa, quae sunt extra, quamquam expetenda, summo bono continerentur.

Cuius etiam illi hortuli propinqui non memoriam solum mihi afferunt, sed ipsum videntur in conspectu meo ponere. Quod si ita sit, cur opera philosophiae sit danda nescio. Longum est enim ad omnia respondere, quae a te dicta sunt. Itaque hoc frequenter dici solet a vobis, non intellegere nos, quam dicat Epicurus voluptatem. Mihi quidem Antiochum, quem audis, satis belle videris attendere. Facit igitur Lucius noster prudenter, qui audire de summo bono potissimum velit;

Quid igitur, inquit, eos responsuros putas? Sed quanta sit alias, nunc tantum possitne esse tanta. Nec enim, dum metuit, iustus est, et certe, si metuere destiterit, non erit; Bonum integritas corporis: misera debilitas. Septem autem illi non suo, sed populorum suffragio omnium nominati sunt. Sic, et quidem diligentius saepiusque ista loquemur inter nos agemusque communiter.

Hanc initio institutionem confusam habet et incertam, ut
tantum modo se tueatur, qualecumque sit, sed nec quid sit
nec quid possit nec quid ipsius natura sit intellegit.

In voluptate corporis-addam, si vis, animi, dum ea ipsa, ut
vultis, sit e corpore-situm est vivere beate.

At ille pellit, qui permulcet sensum voluptate.

Haeret in salebra. Quam ob rem tandem, inquit, non satisfacit? At quanta conantur! Mundum hunc omnem oppidum esse nostrum! Incendi igitur eos, qui audiunt, vides. Eorum enim est haec querela, qui sibi cari sunt seseque diligunt. Haec bene dicuntur, nec ego repugno, sed inter sese ipsa pugnant. Summus dolor plures dies manere non potest? Ergo illi intellegunt quid Epicurus dicat, ego non intellego?

Quod est, ut dixi, habere ea, quae secundum naturam sint,
vel omnia vel plurima et maxima.

Nemo enim est, qui aliter dixerit quin omnium naturarum
simile esset id, ad quod omnia referrentur, quod est ultimum
rerum appetendarum.

Quippe: habes enim a rhetoribus;

Quae similitudo in genere etiam humano apparet. Certe, nisi voluptatem tanti aestimaretis. Ne amores quidem sanctos a sapiente alienos esse arbitrantur. In qua quid est boni praeter summam voluptatem, et eam sempiternam? Non quaeritur autem quid naturae tuae consentaneum sit, sed quid disciplinae. Tu vero, inquam, ducas licet, si sequetur;

Estne, quaeso, inquam, sitienti in bibendo voluptas? Quicquid enim a sapientia proficiscitur, id continuo debet expletum esse omnibus suis partibus; Levatio igitur vitiorum magna fit in iis, qui habent ad virtutem progressionis aliquantum. Sed ille, ut dixi, vitiose. An vero displicuit ea, quae tributa est animi virtutibus tanta praestantia? Quid de Platone aut de Democrito loquar?

Eaedem enim utilitates poterunt eas labefactare atque pervertere. Nec vero alia sunt quaerenda contra Carneadeam illam sententiam. Quid turpius quam sapientis vitam ex insipientium sermone pendere?

Quodsi ipsam honestatem undique pertectam atque absolutam.

Videamus animi partes, quarum est conspectus illustrior;

Dic in quovis conventu te omnia facere, ne doleas. Utrum igitur tibi litteram videor an totas paginas commovere? Ne in odium veniam, si amicum destitero tueri. Multoque hoc melius nos veriusque quam Stoici. Cupit enim dícere nihil posse ad beatam vitam deesse sapienti. Bonum negas esse divitias, praeposìtum esse dicis? Quae similitudo in genere etiam humano apparet. Est enim tanti philosophi tamque nobilis audacter sua decreta defendere. Cur post Tarentum ad Archytam?

Audax negotium, dicerem impudens, nisi hoc institutum postea translatum ad philosophos nostros esset. Quicquid porro animo cernimus, id omne oritur a sensibus; At iste non dolendi status non vocatur voluptas. Quid ait Aristoteles reliquique Platonis alumni?

Quod idem cum vestri faciant, non satis magnam tribuunt inventoribus gratiam.

Neque solum ea communia, verum etiam paria esse dixerunt. Quamquam tu hanc copiosiorem etiam soles dicere. Ea, quae dialectici nunc tradunt et docent, nonne ab illis instituta sunt aut inventa sunt? Amicitiam autem adhibendam esse censent, quia sit ex eo genere, quae prosunt.

Quoniam, si dis placet, ab Epicuro loqui discimus.

Summum ením bonum exposuit vacuitatem doloris; Si enim ita est, vide ne facinus facias, cum mori suadeas. Confecta res esset. At iam decimum annum in spelunca iacet. Prioris generis est docilitas, memoria; Nos quidem Virtutes sic natae sumus, ut tibi serviremus, aliud negotii nihil habemus. Quamquam id quidem, infinitum est in hac urbe; Animum autem reliquis rebus ita perfecit, ut corpus; Etsi qui potest intellegi aut cogitari esse aliquod animal, quod se oderit? Ex quo illud efficitur, qui bene cenent omnis libenter cenare, qui libenter, non continuo bene.

Sed quia studebat laudi et dignitati, multum in virtute processerat. Quod si ita se habeat, non possit beatam praestare vitam sapientia. Si est nihil nisi corpus, summa erunt illa: valitudo, vacuitas doloris, pulchritudo, cetera. Idem adhuc; Luxuriam non reprehendit, modo sit vacua infinita cupiditate et timore. Est autem etiam actio quaedam corporis, quae motus et status naturae congruentis tenet; Id Sextilius factum negabat. Ita cum ea volunt retinere, quae superiori sententiae conveniunt, in Aristonem incidunt;

Sed tamen est aliquid, quod nobis non liceat, liceat illis.

De maximma autem re eodem modo, divina mente atque natura
mundum universum et eius maxima partis administrari.

Non quaeritur autem quid naturae tuae consentaneum sit, sed quid disciplinae. Sed residamus, inquit, si placet. Quo tandem modo? Dolere malum est: in crucem qui agitur, beatus esse non potest. Non est igitur summum malum dolor. Stulti autem malorum memoria torquentur, sapientes bona praeterita grata recordatione renovata delectant.

Summus dolor plures dies manere non potest? Nec lapathi suavitatem acupenseri Galloni Laelius anteponebat, sed suavitatem ipsam neglegebat; At ille non pertimuit saneque fidenter: Istis quidem ipsis verbis, inquit; Et ille ridens: Video, inquit, quid agas; Primum in nostrane potestate est, quid meminerimus? Sed quid attinet de rebus tam apertis plura requirere? At eum nihili facit; Tum ille timide vel potius verecunde: Facio, inquit.

Quod autem magnum dolorem brevem, longinquum levem esse dicitis, id non intellego quale sit. Quis non odit sordidos, vanos, leves, futtiles? Teneo, inquit, finem illi videri nihil dolere. Audio equidem philosophi vocem, Epicure, sed quid tibi dicendum sit oblitus es. Quaerimus enim finem bonorum. Cur post Tarentum ad Archytam? Miserum hominem! Si dolor summum malum est, dici aliter non potest.

Sit ista in Graecorum levitate perversitas, qui maledictis
insectantur eos, a quibus de veritate dissentiunt.

In qua si nihil est praeter rationem, sit in una virtute
finis bonorum;
Audebo igitur cetera, quae secundum naturam sint, bona appellare nec fraudare suo vetere nomine neque iam aliquod potius novum exquirere,virtutis autem amplitudinem quasi in altera librae lance ponere.
Esto, fecerit, si ita vis, Torquatus propter suas
utilitatesmalo enim dicere quam voluptates, in tanto
praesertim viro-, num etiam eius collega P.

Illud urgueam, non intellegere eum quid sibi dicendum sit,
cum dolorem summum malum esse dixerit.
Quae enim mala illi non audent appellare, aspera autem et
incommoda et reicienda et aliena naturae esse concedunt, ea
nos mala dicimus, sed exigua et paene minima.

Et non ex maxima parte de tota iudicabis?

Quare ad ea primum, si videtur; Quamquam id quidem, infinitum est in hac urbe; Oratio me istius philosophi non offendit; Nihil enim iam habes, quod ad corpus referas; Cur, nisi quod turpis oratio est? Itaque sensibus rationem adiunxit et ratione effecta sensus non reliquit. Sequitur disserendi ratio cognitioque naturae; Paulum, cum regem Persem captum adduceret, eodem flumine invectio? Et hercule-fatendum est enim, quod sentio -mirabilis est apud illos contextus rerum.

Quam si explicavisset, non tam haesitaret.

Quid paulo ante, inquit, dixerim nonne meministi, cum omnis dolor detractus esset, variari, non augeri voluptatem? Illi enim inter se dissentiunt. Sed quae tandem ista ratio est?

Cur tantas regiones barbarorum pedibus obiit, tot maria transmisit?

Itaque hic ipse iam pridem est reiectus; Haec quo modo conveniant, non sane intellego. Non pugnem cum homine, cur tantum habeat in natura boni; Sit hoc ultimum bonorum, quod nunc a me defenditur; Quasi ego id curem, quid ille aiat aut neget.

Consequatur summas voluptates non modo parvo, sed per me nihilo, si potest; Hoc mihi cum tuo fratre convenit. Torquatus, is qui consul cum Cn. Cum ageremus, inquit, vitae beatum et eundem supremum diem, scribebamus haec. Nec vero alia sunt quaerenda contra Carneadeam illam sententiam. Illud quaero, quid ei, qui in voluptate summum bonum ponat, consentaneum sit dicere. Quicquid enim a sapientia proficiscitur, id continuo debet expletum esse omnibus suis partibus;

Etenim si delectamur, cum scribimus, quis est tam invidus, qui ab eo nos abducat?

Negat esse eam, inquit, propter se expetendam. Quam ob rem tandem, inquit, non satisfacit? Quae quo sunt excelsiores, eo dant clariora indicia naturae. Sit hoc ultimum bonorum, quod nunc a me defenditur; Hoc Hieronymus summum bonum esse dixit. Ad eos igitur converte te, quaeso. Quae fere omnia appellantur uno ingenii nomine, easque virtutes qui habent, ingeniosi vocantur. Inscite autem medicinae et gubernationis ultimum cum ultimo sapientiae comparatur.

Inquit, respondet: Quia, nisi quod honestum est, nullum est aliud bonum! Non quaero iam verumne sit; Erit enim mecum, si tecum erit. Bona autem corporis huic sunt, quod posterius posui, similiora. De ingenio eius in his disputationibus, non de moribus quaeritur. Quid turpius quam sapientis vitam ex insipientium sermone pendere? Habes, inquam, Cato, formam eorum, de quibus loquor, philosophorum.

Restat locus huic disputationi vel maxime necessarius de amicitia, quam, si voluptas summum sit bonum, affirmatis nullam omnino fore.

Quid est, quod ab ea absolvi et perfici debeat? Comprehensum, quod cognitum non habet? Qua ex cognitione facilior facta est investigatio rerum occultissimarum. At quicum ioca seria, ut dicitur, quicum arcana, quicum occulta omnia? Sed quid minus probandum quam esse aliquem beatum nec satis beatum? De malis autem et bonis ab iis animalibus, quae nondum depravata sint, ait optime iudicari. Respondeat totidem verbis. Profectus in exilium Tubulus statim nec respondere ausus; Sed erat aequius Triarium aliquid de dissensione nostra iudicare.

Illi enim inter se dissentiunt. Expressa vero in iis aetatibus, quae iam confirmatae sunt. Qui autem de summo bono dissentit de tota philosophiae ratione dissentit. Summus dolor plures dies manere non potest? Maximus dolor, inquit, brevis est. Graece donan, Latine voluptatem vocant. Si est nihil nisi corpus, summa erunt illa: valitudo, vacuitas doloris, pulchritudo, cetera.

Ut in geometria, prima si dederis, danda sunt omnia.

Hoc enim constituto in philosophia constituta sunt omnia. Ut optime, secundum naturam affectum esse possit. Ratio quidem vestra sic cogit. Primum in nostrane potestate est, quid meminerimus? Sed quanta sit alias, nunc tantum possitne esse tanta. Non est ista, inquam, Piso, magna dissensio. Quos quidem tibi studiose et diligenter tractandos magnopere censeo. At enim, qua in vita est aliquid mali, ea beata esse non potest. In his igitur partibus duabus nihil erat, quod Zeno commutare gestiret. Quodcumque in mentem incideret, et quodcumque tamquam occurreret. Saepe ab Aristotele, a Theophrasto mirabiliter est laudata per se ipsa rerum scientia;

Nec enim figura corporis nec ratio excellens ingenii humani significat ad unam hanc rem natum hominem, ut frueretur voluptatibus.

Et ille ridens: Video, inquit, quid agas; Atqui eorum nihil est eius generis, ut sit in fine atque extrerno bonorum. Quae iam oratio non a philosopho aliquo, sed a censore opprimenda est. Fortitudinis quaedam praecepta sunt ac paene leges, quae effeminari virum vetant in dolore. Etenim semper illud extra est, quod arte comprehenditur. Quod eo liquidius faciet, si perspexerit rerum inter eas verborumne sit controversia. Nihil opus est exemplis hoc facere longius. Sequitur disserendi ratio cognitioque naturae; De hominibus dici non necesse est.

Conferam tecum, quam cuique verso rem subicias; An, partus ancillae sitne in fructu habendus, disseretur inter principes civitatis, P. Ita multo sanguine profuso in laetitia et in victoria est mortuus. Hoc dixerit potius Ennius: Nimium boni est, cui nihil est mali. Quis animo aequo videt eum, quem inpure ac flagitiose putet vivere? Cum audissem Antiochum, Brute, ut solebam, cum M.

Inde igitur, inquit, ordiendum est.

Obsecro, inquit, Torquate, haec dicit Epicurus? Respondent extrema primis, media utrisque, omnia omnibus. Sed quanta sit alias, nunc tantum possitne esse tanta. Et harum quidem rerum facilis est et expedita distinctio. Quae cum dixisset, finem ille. Fortitudinis quaedam praecepta sunt ac paene leges, quae effeminari virum vetant in dolore.

Is ita vivebat, ut nulla tam exquisita posset inveniri voluptas, qua non abundaret.

Erat enim Polemonis. Quamvis enim depravatae non sint, pravae tamen esse possunt. Age sane, inquam. Et quod est munus, quod opus sapientiae? Duae sunt enim res quoque, ne tu verba solum putes.

An vero, inquit, quisquam potest probare, quod perceptfum, quod. Virtutibus igitur rectissime mihi videris et ad consuetudinem nostrae orationis vitia posuisse contraria. Ita prorsus, inquam; Quae cum dixisset paulumque institisset, Quid est? Quod quidem iam fit etiam in Academia. Quid enim ab antiquis ex eo genere, quod ad disserendum valet, praetermissum est? Negabat igitur ullam esse artem, quae ipsa a se proficisceretur; Omnis enim est natura diligens sui.

Quae cum dixisset, finem ille.

Aliter homines, aliter philosophos loqui putas oportere? Effluit igitur voluptas corporis et prima quaeque avolat saepiusque relinquit causam paenitendi quam recordandi. Ut optime, secundum naturam affectum esse possit.

Sed haec quidem liberius ab eo dicuntur et saepius. Qui est in parvis malis. Dempta enim aeternitate nihilo beatior Iuppiter quam Epicurus; Quae cum dixisset, finem ille. Odium autem et invidiam facile vitabis.

Nec tamen exprimi verbum e verbo necesse erit, ut interpretes indiserti solent, cum sit verbum, quod idem declaret, magis usitatum.

Ea possunt paria non esse.

Multoque hoc melius nos veriusque quam Stoici. Quamquam haec quidem praeposita recte et reiecta dicere licebit.

Sed ne, dum huic obsequor, vobis molestus sim. Duarum enim vitarum nobis erunt instituta capienda. Quae duo sunt, unum facit. At ille non pertimuit saneque fidenter: Istis quidem ipsis verbis, inquit; Collatio igitur ista te nihil iuvat. Levatio igitur vitiorum magna fit in iis, qui habent ad virtutem progressionis aliquantum. Ratio enim nostra consentit, pugnat oratio. At multis malis affectus.

Ab hoc autem quaedam non melius quam veteres, quaedam omnino relicta. Id est enim, de quo quaerimus. Itaque primos congressus copulationesque et consuetudinum instituendarum voluntates fieri propter voluptatem; Parvi enim primo ortu sic iacent, tamquam omnino sine animo sint. Immo alio genere; Quod ea non occurrentia fingunt, vincunt Aristonem;

Quod certe universum sua sponte ipsum expeti et propter se
necesse est, quoniam ante demonstratum est etiam singulas
eius partes esse per se expetendas.

Et hunc idem dico, inquieta sed ad virtutes et ad vitia
nihil interesse.

Quid igitur dubitamus in tota eius natura quaerere quid sit effectum? Haec para/doca illi, nos admirabilia dicamus. Multoque hoc melius nos veriusque quam Stoici. Ex ea difficultate illae fallaciloquae, ut ait Accius, malitiae natae sunt. Quid ergo attinet gloriose loqui, nisi constanter loquare? Quodsi ipsam honestatem undique pertectam atque absolutam. Videmus igitur ut conquiescere ne infantes quidem possint. Sed ea mala virtuti magnitudine obruebantur. De ingenio eius in his disputationibus, non de moribus quaeritur. Eiuro, inquit adridens, iniquum, hac quidem de re;

Igitur neque stultorum quisquam beatus neque sapientium non beatus.

Non quam nostram quidem, inquit Pomponius iocans; Scaevola tribunus plebis ferret ad plebem vellentne de ea re quaeri. Deinde prima illa, quae in congressu solemus: Quid tu, inquit, huc? Sint modo partes vitae beatae. Sed haec omittamus; Est autem officium, quod ita factum est, ut eius facti probabilis ratio reddi possit. Tibi hoc incredibile, quod beatissimum. Venit enim mihi Platonis in mentem, quem accepimus primum hic disputare solitum; Esse enim, nisi eris, non potes.

Ait enim se, si uratur, Quam hoc suave! dicturum. Qui non moveatur et offensione turpitudinis et comprobatione honestatis? Hoc enim constituto in philosophia constituta sunt omnia. Itaque quantum adiit periculum! ad honestatem enim illum omnem conatum suum referebat, non ad voluptatem. Mihi quidem Antiochum, quem audis, satis belle videris attendere. Tollenda est atque extrahenda radicitus.

Non prorsus, inquit, omnisque, qui sine dolore sint, in voluptate, et ea quidem summa, esse dico. Simus igitur contenti his.

Cui Tubuli nomen odio non est?

Istam voluptatem, inquit, Epicurus ignorat? Cum autem negant ea quicquam ad beatam vitam pertinere, rursus naturam relinquunt. Quod quidem iam fit etiam in Academia. Positum est a nostris in iis esse rebus, quae secundum naturam essent, non dolere;

Nec tamen ullo modo summum pecudis bonum et hominis idem mihi videri potest. Nec vero alia sunt quaerenda contra Carneadeam illam sententiam. Tria genera cupiditatum, naturales et necessariae, naturales et non necessariae, nec naturales nec necessariae. Quod equidem non reprehendo; An potest, inquit ille, quicquam esse suavius quam nihil dolere? Id enim volumus, id contendimus, ut officii fructus sit ipsum officium. Velut ego nunc moveor. Tuo vero id quidem, inquam, arbitratu. Nihil opus est exemplis hoc facere longius.

Tum, Quintus et Pomponius cum idem se velle dixissent, Piso exorsus est.

Quod si ita se habeat, non possit beatam praestare vitam sapientia. Eam si varietatem diceres, intellegerem, ut etiam non dicente te intellego; Non igitur de improbo, sed de callido improbo quaerimus, qualis Q. Sed ne, dum huic obsequor, vobis molestus sim. Traditur, inquit, ab Epicuro ratio neglegendi doloris. Illud urgueam, non intellegere eum quid sibi dicendum sit, cum dolorem summum malum esse dixerit. Itaque et manendi in vita et migrandi ratio omnis iis rebus, quas supra dixi, metienda. Hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere.

Idem iste, inquam, de voluptate quid sentit?

Itaque a sapientia praecipitur se ipsam, si usus sit, sapiens ut relinquat. Restinguet citius, si ardentem acceperit. Tum Triarius: Posthac quidem, inquit, audacius. Hoc etsi multimodis reprehendi potest, tamen accipio, quod dant. Maximeque eos videre possumus res gestas audire et legere velle, qui a spe gerendi absunt confecti senectute. Isto modo, ne si avia quidem eius nata non esset. Nam si quae sunt aliae, falsum est omnis animi voluptates esse e corporis societate. Consequens enim est et post oritur, ut dixi.

Amicitiam autem adhibendam esse censent, quia sit ex eo genere, quae prosunt.

Beatus autem esse in maximarum rerum timore nemo potest. Non minor, inquit, voluptas percipitur ex vilissimis rebus quam ex pretiosissimis. Quod quidem iam fit etiam in Academia. Modo etiam paulum ad dexteram de via declinavi, ut ad Pericli sepulcrum accederem.

Quem enim ardorem studii censetis fuisse in Archimede, qui
dum in pulvere quaedam describit attentius, ne patriam
quidem captam esse senserit?

Sed haec quidem liberius ab eo dicuntur et saepius.

Eaedem res maneant alio modo.

Non igitur de improbo, sed de callido improbo quaerimus, qualis Q. Sapiens autem semper beatus est et est aliquando in dolore; Etenim si delectamur, cum scribimus, quis est tam invidus, qui ab eo nos abducat?

Huius ego nunc auctoritatem sequens idem faciam. Quis, quaeso, illum negat et bonum virum et comem et humanum fuisse? Egone non intellego, quid sit don Graece, Latine voluptas? Sin tantum modo ad indicia veteris memoriae cognoscenda, curiosorum.

Sed tu istuc dixti bene Latine, parum plane. At Zeno eum non beatum modo, sed etiam divitem dicere ausus est. Quid turpius quam sapientis vitam ex insipientium sermone pendere? Si quicquam extra virtutem habeatur in bonis. Sextilio Rufo, cum is rem ad amicos ita deferret, se esse heredem Q. Et homini, qui ceteris animantibus plurimum praestat, praecipue a natura nihil datum esse dicemus? Piso igitur hoc modo, vir optimus tuique, ut scis, amantissimus.

Quae quo sunt excelsiores, eo dant clariora indicia naturae. Non autem hoc: igitur ne illud quidem. Atque haec coniunctio confusioque virtutum tamen a philosophis ratione quadam distinguitur. Neque solum ea communia, verum etiam paria esse dixerunt. Quid enim est a Chrysippo praetermissum in Stoicis? Nam prius a se poterit quisque discedere quam appetitum earum rerum, quae sibi conducant, amittere. Roges enim Aristonem, bonane ei videantur haec: vacuitas doloris, divitiae, valitudo; Hic quoque suus est de summoque bono dissentiens dici vere Peripateticus non potest. Quis enim potest ea, quae probabilia videantur ei, non probare? Quo modo autem philosophus loquitur? Isto modo, ne si avia quidem eius nata non esset.

Positum est a nostris in iis esse rebus, quae secundum naturam essent, non dolere;

Velut ego nunc moveor. Scisse enim te quis coarguere possit? Tollitur beneficium, tollitur gratia, quae sunt vincla concordiae. Quae cum magnifice primo dici viderentur, considerata minus probabantur. Qui potest igitur habitare in beata vita summi mali metus? Quid ergo aliud intellegetur nisi uti ne quae pars naturae neglegatur? Ab his oratores, ab his imperatores ac rerum publicarum principes extiterunt. Unum est sine dolore esse, alterum cum voluptate. Vitiosum est enim in dividendo partem in genere numerare.

Cum id fugiunt, re eadem defendunt, quae Peripatetici, verba.
Atque his de rebus et splendida est eorum et illustris oratio.

At quicum ioca seria, ut dicitur, quicum arcana, quicum occulta omnia? Poterat autem inpune; Itaque hic ipse iam pridem est reiectus; An potest cupiditas finiri?

Cumque duae sint artes, quibus perfecte ratio et oratio compleatur, una inveniendi, altera disserendi, hanc posteriorem et Stoici et Peripatetici, priorem autem illi egregie tradiderunt, hi omnino ne attigerunt quidem.

Atqui reperies, inquit, in hoc quidem pertinacem;

Num quid tale Democritus? Sed haec ab Antiocho, familiari nostro, dicuntur multo melius et fortius, quam a Stasea dicebantur. Aliter enim explicari, quod quaeritur, non potest. Hoc etsi multimodis reprehendi potest, tamen accipio, quod dant. Sumenda potius quam expetenda. Age, inquies, ista parva sunt. Quae cum dixisset paulumque institisset, Quid est? Is ita vivebat, ut nulla tam exquisita posset inveniri voluptas, qua non abundaret. Terram, mihi crede, ea lanx et maria deprimet.

Isto modo ne improbos quidem, si essent boni viri. Cur igitur, cum de re conveniat, non malumus usitate loqui? Aperiendum est igitur, quid sit voluptas;

Ab hoc autem quaedam non melius quam veteres, quaedam omnino relicta. Quae animi affectio suum cuique tribuens atque hanc, quam dico. Nec vero intermittunt aut admirationem earum rerum, quae sunt ab antiquis repertae, aut investigationem novarum. Qui potest igitur habitare in beata vita summi mali metus? Quae cum dixisset, finem ille. Quorum altera prosunt, nocent altera. Ergo adhuc, quantum equidem intellego, causa non videtur fuisse mutandi nominis. An dolor longissimus quisque miserrimus, voluptatem non optabiliorem diuturnitas facit? Scio enim esse quosdam, qui quavis lingua philosophari possint; Et nemo nimium beatus est;

Itaque ab his ordiamur.

Et harum quidem rerum facilis est et expedita distinctio. Nam quid possumus facere melius? Unum est sine dolore esse, alterum cum voluptate. Addidisti ad extremum etiam indoctum fuisse. Sine ea igitur iucunde negat posse se vivere? Universa enim illorum ratione cum tota vestra confligendum puto. Sed utrum hortandus es nobis, Luci, inquit, an etiam tua sponte propensus es? Paria sunt igitur.